Ο Μαγικός Κόσμος του παιδικού βιβλίου: Ζήτω η περιέργεια! (Μην ελπίζετε ν’ απαλλαγείτε από τα βιβλία)

Μην ελπίζετε ν’ απαλλαγείτε από τα βιβλία

Ζαν Κλωντ Καριέρ - Ουμπέρτο Έκο

Εκδόσεις Λιβάνη

“Έπαιζα μαζί με τον επτάχρονο εγγονό μου ένα από τα αγαπημένα του ηλεκτρονικά παιχνίδια και με νίκησε με σκορ 280 προς 10. Εντούτοις, είμαι ένας από τους παλιούς παίκτες φλίπερ και συχνά, όταν έχω ελεύθερο χρόνο, παίζω στον υπολογιστή μου παιχνίδια στα οποία πρέπει να σκοτώνω τέρατα από το Διάστημα - και μάλιστα τα καταφέρνω αρκετά καλά. Ωστόσο χρειάστηκε να υποκλιθώ στις ικανότητες του εγγονού μου. Όσο προικισμένος κι αν είναι, όμως, πιθανώς στα είκοσί του να μην καταλαβαίνει τις νέες τεχνολογίες της εποχής του”. Ο παππούς που μιλάει εδώ είναι ο Ουμπέρτο Έκο. Και η παρατήρησή του μας αφορά όλους, μιας και μπαίνει κατάκεντρα στο θέμα που απασχολεί πια όχι μόνο τους μεγαλύτερους, αλλά και τους νεότερους ανάμεσά μας (κι εδώ έχω στο μυαλό μου τους πολύ νέους γονείς): τι θα γίνει με το χάρτινο βιβλίο; Τι θ’ απογίνουν τα βιβλία μας; Οι βιβλιοθήκες μας; Οι συνήθειές μας; Τα προγράμματα φιλαναγνωσίας μας;

Διάλεξα αυτό το δεκαπενθήμερο ένα βιβλίο όχι γνώσεων, αλλά σκέψεων. Ένα που δεν είναι γραμμένο για παιδιά. Αλλά για όσους νοιάζονται κι ασχολούνται με το διάβασμα των παιδιών. Ένα βιβλίο για τα βιβλία - και για την τύχη τους σήμερα, ίσως και αύριο.

Ο τίτλος κιόλας μας προϊδεάζει για το περιεχόμενο: “Μην ελπίζετε ν’ απαλλαγείτε από τα βιβλία”, συμφωνούν οι δυο συζητητές, ο Ζαν Κλωντ Καριέρ και ο Ουμπέρτο Έκο, δυο άνθρωποι-μύθοι της διανόησης και της τέχνης. Γιατί το βιβλίο είναι για την ανθρωπότητα κάτι σαν… τον τροχό. “Κάτι σαν το κουτάλι, σαν το σφυρί, σαν το κοπίδι. Άπαξ και τα επινοήσαμε, δεν μπορούμε να τα κάνουμε καλύτερα. Δεν μπορούμε να φτιάξουμε ένα κουτάλι, που θα είναι καλύτερο από το κουτάλι”. Το βιβλίο είναι μια βιολογική ανακάλυψη για το ανθρώπινο είδος. Η γραφή είναι η προέκταση του χεριού του, η ανάγνωση η προέκταση της σκέψης του. Και βέβαια, δίπλα σε μια βιολογική ανακάλυψη, δίπλα σ’ ένα τέτοιου βάρους και εύρους εργαλείο, τα σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα δεν μπορούν να σταθούν. Αν κάποιου το μέλλον διαγράφεται ζοφερό μέσα στις σελίδες αυτού του συγκεκριμένου βιβλίου, δεν είναι το μέλλον του βιβλίου, αλλά το μέλλον των DVD, tablets, και των παρόμοιων σύγχρονων θαυμάτων, που δυστυχώς “σβήνουν” ανεπανόρθωτα, όταν τα διαδέχεται η “νέα γενιά τους” -ή ακόμα χειρότερα, αν πάψουν να τροφοδοτούνται με ηλεκτρισμό.

Αυτά και άλλα πολλά εξαιρετικά ενδιαφέροντα βάζουν στο τραπέζι της συζήτησης αυτοί οι δυο τρομεροί παρατηρητές του χρόνου, της ιστορίας και του πολιτισμού. Και το καλύτερο: τα ερωτήματα δεν διαδέχονται το ένα το άλλο με τρόπο που να καθοδηγεί τον αναγνώστη σε μια προειλημμένη άποψη, όπως δυστυχώς γίνεται συνήθως· αλλά με τρόπο που ανοίγει δρόμους και επιτρέπει την ελεύθερη περιήγηση στην παρατήρηση του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος.

“Τι είναι ένα βιβλίο;”

“Ποια είναι η εικόνα που έχουμε γι’ αυτή την Οδύσσεια του πνεύματος, που είναι για μας τους ανθρώπους τα βιβλία και η αποθηκευμένη γνώση;”

“Τι είναι οι τεχνικές της απομνημόνευσης;”

“Τι συνέπειες έχει η ταχύτητα στη μνήμη και στη λήθη;”

“Τι σχέση έχουν με τη μνήμη και τη λήθη τα βιβλία από τη μια και τα νεότερα εργαλεία καταγραφής από την άλλη;”

“Τι διαφορά υπάρχει ανάμεσα στη μετρημένη ζάλη που σου προκαλεί μια όμορφη βιβλιοθήκη και την χωρίς τέλος ζάλη του Διαδικτύου;”

Θα μπορούσα να γράψω πολλά ακόμα γι’ αυτό το θέμα, που κι εγώ η ίδια θεωρώ το πλέον σημαντικό του καιρού μας. Η σχέση με το παρελθόν, με το παρόν και με το μέλλον είναι ίσως ο υπότιτλος που θα βάλει η Ιστορία στην εποχή μας. Ο τίτλος δεν έχει γραφτεί ακόμα. Δεν ξέρουμε καν αν θα γραφτεί πάνω σε χαρτί - ή σε άλλο υλικό. Όποιος κι αν είναι, όμως… όπου κι αν γραφτεί, το σίγουρο είναι πως κάποιοι άνθρωποι θα τον διαβάσουν.

Κλείνω αναφέροντας την πολύ καλή μετάφραση του Άγγελου Φιλιππάτου. Έχει καταφέρει κάτι που στην ελληνική παραγωγή λόγου αποδεικνύεται συχνά ακατόρθωτο: είναι σωστός, σαφής και όχι “επίτηδες” δύσκολος! Και το γράφω αυτό με γνώση λόγου, διότι (από συναδελφική περιέργεια) κοίταξα το γαλλικό. 

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Σχολίασε
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Μπορείτε να είστε πρώτος που θα αφήσει ένα σχόλιο

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.