Ο Μαγικός Κόσμος του παιδικού βιβλίου: Βιβλία για νέους (Τη νύχτα που έσβησαν τ’ αστέρια)

Τη νύχτα που έσβησαν τ’ αστέρια

Συγγραφέας: Βασίλης Παπαθεοδώρου

Εκδότης: Καστανιώτης

Σελίδες: 232

 

Η Λένα Μανιέ εξαφανίζεται εντελώς απρόσμενα ένα βράδυ του Γενάρη από το σπίτι της . Την ιστορία της αφηγούνται εννιά άνθρωποι από το οικογενειακό, φιλικό και σχολικό περιβάλλον του κοριτσιού. Οι αφηγητές είναι: τ’ αδέλφια της, Χρήστος και Δήμητρα, η θεία Νατάσα- η αδερφή της μητέρας της-, η κολλητή της , η Παναγιώτα και ο πατέρας της, ο Αντώνης, οι συμμαθητές της Νίκος και Σταύρος (μάλιστα ο Νίκος υπήρξε και αγόρι της Λένας), η αστυνομικός Χριστίνα Βάρσου και η φιλόλογος καθηγήτρια κυρία Παπαλάμπρου. Έτσι σκιαγραφείται το πορτραίτο της μέσα από τις αφηγήσεις αυτές, ενώ οι αφηγητές μιλούν σε α’ ενικό πρόσωπο και αποκαλύπτουν τα αληθινά τους αισθήματα για την άτυχη κοπέλα αλλά και τις μύχιες σκέψεις τους. Οι ίδιοι έρχονται αντιμέτωποι με τον εαυτό τους, καθώς προσπαθούν να εντοπίσουν το δικό τους μερίδιο ευθύνης σε αυτή την υπόθεση. Η αλήθεια είναι ότι στην ουσία κανείς, πλην της Μερόπης- που υπήρξε η φίλη των τελευταίων ημερών- δε μπόρεσε να δει την αληθινή Λένα, αφού πολύ εύκολα ο καθένας τις «κολλούσε τις ετικέτες» που τον βόλευαν, που τον διευκόλυναν, για να τη χωρέσει στη δική του ζωή.

Ο Βασίλης Παπαθεοδώρου παρουσιάζει σε αυτό το μυθιστόρημα του- που αποτελεί μια ιδιαίτερη κατηγορία, καθώς θεωρώ ότι απευθύνεται σε ώριμους έφηβους- ένα καθρέφτη της κοινωνίας μας και χρειάζεται να έχεις τα κότσια να κοιταχτείς σε αυτόν. Το σαθρό οικογενειακό περιβάλλον, οι ψεύτικες φιλίες, οι νοσηρές κοινωνικές σχέσεις, η κυριαρχία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη ζωή μας, με τα θετικά και τα αρνητικά της, η υποκριτική στάση των ενήλικων απέναντι στα εφηβικά προβλήματα. Ο συγγραφέας δεν προσπαθεί να καταδείξει τους ενόχους. Απλώνει μπροστά στον αναγνώστη την ιστορία και τον αφήνει να βγάλει μόνος του τα συμπεράσματα του. ‘Άλλωστε ο ρόλος του είναι του παρατηρητή και όχι του τιμωρού.

Άραγε η Λένα Μανιέ ήταν καλή; Ήταν σνομπ; Ήταν συμπαθητική ή αντιπαθητική; Ήταν θύμα της οικογένειας της ή αποτελούσε το μαύρο πρόβατο της; Ήταν πιστή φίλη και καλή αδερφή ή δρούσε υποκριτικά και έπαιζε τέλεια το ρόλο της; Γιατί δεν συμπεριφερόταν όπως όλα τα άλλα παιδιά της ηλικίας της; Γιατί δεν ήθελε να ταιριάζει μαζί τους; Γιατί είχε δική της άποψη; Και πόσο επικίνδυνο είναι αυτό σε μια εποχή που η προσωπική έκφραση ευνουχίζεται και τα παιδιά μας μαθαίνουν να μην εκφράζουν με σθένος της γνώμη τους; Η κριτική που δεχόταν η Λένα ήταν το τίμημα του να είναι ο εαυτός της. Και αυτό το τίμημα το πληρώνουν πολύ ακριβά τα παιδιά που δε θέλουν να χωρέσουν στο στενό κουστούμι της κοινωνίας, που δε δέχονται να εναρμονιστούν με τους άλλους , για να αρέσουν, να είναι αποδεκτοί, να μην είναι δακτυλοδεικτούμενοι. Όπως περιγράφει πολύ ωραία η Μερόπη, η τελευταία φίλη της Λένας, μιλώντας στη Χριστίνα, την αστυνομικό που έχει αναλάβει την εξιχνίαση της υπόθεσης:

……….Προσωπικά νομίζω πως στη Λένα γινόταν χειρότερο bullying από ό,τι σε μένα. Απλά δεν ήταν άμεσο, δεν ήταν καθημερινό, δε χτύπαγε τόσο , ώστε ο άλλος να πει «Αααα, εδώ έχουμε bullying». Γιατί η Λένα είχε διαφορετική άποψη από τους περισσότερους στο σχολείο. Από όλους σχεδόν. Και δεν ντρεπόταν να την πει. Πολλές φορές αυτό που θα έλεγε ακουγόταν ωμό ή κυνικό και οι υπόλοιποι δεν την αποδέχονταν. Και την κορόιδευαν , έστω και πίσω από την πλάτη της. Αυτό πως ονομάζεται;

Οι γονείς που παραδέρνουν στα δικά τους προβλήματα και αδιαφορούν για τις ανάγκες του παιδιού τους, οι φίλοι- φίδια που αποκρύπτουν τα αληθινά τους αισθήματα και παραμένουν για τους λάθος λόγους σε μια φιλική σχέση, οι καθηγητές που δεν μπορούν να πιάσουν τον παλμό των μαθητών τους, δεν τολμούν να δουν ότι κάποια παιδιά πνίγονται στα δικά τους αδιέξοδα ή ότι ο τρόπος έκφρασης τους δε συμβαδίζει με τα κοινωνικά επιβεβλημένα πρότυπα, γιατί έχουν δικό τους τρόπο σκέψης και έκφρασης, γιατί είναι αυτόνομες υπάρξεις και διακηρύττουν τη διαφορετικότητα τους, δεν την καταπνίγουν. Όλοι έχουν μια θέση σε αυτό το βιβλίο. Παράλληλα ο συγγραφέας αναφέρεται στην ξενοφοβία – εξαιρετική η προσέγγιση του θέματος καθώς απογυμνώνεται η υποκριτική στάση πολλών από μας που επιφανειακά διακηρύττουμε την απέχθεια μας για τον περιρρέοντα ρατσισμό που υπάρχει στην κοινωνία, αλλά ενδόμυχα δεν έχουμε εγκαταλείψει τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις που μας διακατέχουν- και στην παραφιλολογία των κίτρινων φυλλάδων και πως αυτές μπορούν να σπιλώσουν υπολήψεις και ανθρώπους, εφόσον ο κόσμος άκριτα υιοθετεί ότι διαβάζει.

Ένα μεγάλο ατού του βιβλίου είναι ότι ο συγγραφέας γράφει στη γλώσσα των εφήβων και τολμά να υιοθετήσει το λεξιλόγιο τους, που είναι πλούσιο σε υβρεολόγιο. Αυτό δεν το κάνει για λόγους εντυπωσιασμού ή άγρας πελατών, αφού όσοι έχουν να κάνουν με έφηβους γνωρίζουν ότι οι ύβρεις αποτελούν σε μεγάλο ποσοστό ένα τρόπο έκφρασης τους- είτε για να διαφέρουν , είτε για να εκνευρίσουν τους μεγαλύτερους, είτε για να μπορέσουν να ενταχθούν στο πλαίσιο της παρέας, του σχολείου, της μικροκοινωνίας τους. Θα ήταν υποκριτικό να κριθεί το βιβλίο γι΄αυτό το λόγο αρνητικά. Ιδιαίτερα σε μια εποχή που τα παιδιά μας χρησιμοποιούν όλα τα ηλεκτρονικά μέσα καθημερινά, χωρίς τη δική μας εποπτεία και εμείς πιστεύουμε ότι λειτουργούν πολιτισμένα και ευγενικά.

Το βιβλίο σε βάζει βίαια στο μικρόκοσμο της εφηβείας αποδομώντας ό,τι υπάρχει πίσω από τη βιτρίνα της οικογένειας, του σχολείου και της ευρύτερης κοινωνίας. Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Πίσω από κάθε σωστό και τυπικό οικογενειάρχη, συγγενή ή φίλο στην ουσία μπορεί να κρύβεται επιμελώς μια σκοτεινή προσωπικότητα. Ένα άτομο που άγεται και φέρεται από τα κατώτερα ένστικτα του ή τις αδυναμίες του.

Σκληρός αλλά με μια δόση τρυφερότητας για τους αφηγητές του παρουσιάζεται ο συγγραφέας, καθώς το βιβλίο δεν τελειώνει μετά την ανεύρεση της Λένας. Έτσι αποτυπώνεται η εξέλιξη και στον τρόπο σκέψης των αφηγητών και το πώς ο καθένας συγκρούεται με τα προσωπικά του φαντάσματα. Το τελευταίο κεφάλαιο αποτελεί και τη λύση στο όλο μυστήριο και ο λυρισμός του παρά τη βιαιότητα της σκηνής καθαίρει τον αναγνώστη.

Ο Βασίλης Παπαθεοδώρου τολμά να πάει ένα βήμα πιο πέρα τη νεανική λογοτεχνία με αυτό το βιβλίο, το οποίο παρά το σκληρό του θέμα δεν είναι καταθλιπτικό. Τουναντίον ο συγγραφέας καταφέρνει με το βιτριολικό του χιούμορ αλλά και το ρεαλισμό του να κρατήσει τον αναγνώστη ως το τέλος. Αξίζει να το διαβάσετε και να μπείτε στο μικρόκοσμο των εφήβων, που είναι πιο σκοτεινός απ όσο φαντάζεστε….

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Σχολίασε
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Μπορείτε να είστε πρώτος που θα αφήσει ένα σχόλιο

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.