Νύχτα γιομάτη θαύματα, νύχτα σπαρμένη μάγια, Γράφει ο Φώτης Θαλασσινός

Στην Κολομβία αρχές του Απριλίου άνθρωποι έσπασαν την καραντίνα του κορωνοϊού για να πάνε να δούνε το θαύμα σ’ ένα δέντρο. Ο κορμός, τα κλαδιά και το φύλλωμά του έφτιαχναν μαζί μια εικόνα του εσταυρωμένου Ιησού. Το θαύμα, κάτι που διαρρηγνύει τον ορθολογισμό και την επικράτηση του επί παντός του επιστητού και αισθητού, είναι συνάμα και το πιο ισχυρό μήνυμα προς τον άνθρωπο πως δεν ελέγχει ακριβώς τη ζωή του. Αυτή υπάρχει σαν ο συγκερασμός της ελευθερίας της βούλησης και κάποιων δυναμικών ειμαρμένης. Και αυτό το αποδεικνύει το θαύμα. Όταν θυμάσαι ένα τραγούδι και το ψιθυρίζεις με την εσωτερική σου φωνή, κατόπιν ανοίγεις το ραδιόφωνο και αυτό παίζει το σπάνιο τραγούδι που πριν εσύ τραγούδαγες, πώς θα χαρακτήριζες αυτή την συναρπαστική σύμπτωση; Για τον Καρλ Γιουνγκ αυτό είναι το θαύμα της συγχρονικότητας και του συλλογικού ασυνειδήτου. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε συνδεδεμένοι μέσω του συλλογικού ασυνειδήτου. Και αυτό φανερώνεται κυρίως στα θαυμαστά πράγματα. Φαινομενικά ασύνδετα γεγονότα , δείχνουν τελικά πως όλα και όλοι μας αλληλοεπηρεάζονται και αλληλοεπηρεαζόμαστε αντιστοίχως. Υπάρχουν πολλές μυστικές αχαρτογράφητες διαδρομές για το ανθρώπινο εκπεμπόμενο σήμα να ταξιδέψει. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι ο Καρλ Γιουνγκ δίνει ακραιφνώς επιστημονική εξήγηση στη θεωρία του της συγχρονικότητας για τις συμπτώσεις. Στην πραγματικότητα ο μεγάλος ψυχολόγος αναλύει την παρασκηνιακή λειτουργία του θαυμαστού, πριν την επιφάνεια του. Είναι μια καλή προσέγγιση αλλά δεν παύει να είναι παρά μόνο αυτό (μια προσέγγιση). Προληπτικοί άνθρωποι που έχουν γυμναστεί στην ερμηνεία των γεγονότων της ζωής τους, ξέρουν σαν έτοιμοι δέκτες και αντιλαμβάνονται το θαύμα, όσο δυσδιάκριτο και να είναι αυτό. Θυμόμαστε τα μεγάλα θαύματα στη Βίβλο. Τον Νώε και τον Μωυσή. Τον προφήτη Ηλία και τον Ιωνά. Ο Τσαρλς Φορτ, ένας Άγγλος μύστης και κυνηγός του παραφυσικού, έχει αφήσει ένα τεράστιο αρχείο με πράγματα δυσεξήγητα ακόμη και στις μέρες μας. Κάποια εξηγούνται, προσωπικά πιστεύω ότι όλα τα καταγεγραμμένα Φορτεανά παράξενα επιδέχονται ερμηνευτικές απαντήσεις, δημιουργημένες απ’ την σολιψιστική ανάγκη του ανθρώπου να θέλει να δει το ανείδωτο. Ο ανθρωπομορφισμός είναι παντού. Οι προβολές σε ανοίκεια πράγματα οικείων γνώσεων μας δεν σημαίνει πως ξέρουμε τη δημιουργία του κόσμου αλλά τη σχέση μας μ’ αυτή.

 

Συνήθως θαύματα βλέπουν αυτοί που πιστεύουν σ’ αυτά. Αν δεν πιστεύεις, τα προσπερνάς κι ας σου ανοιγοκλείνουν το μάτι σε ασήμαντες γωνίες της διαδρομής σου. Ο άπιστος δεν βλέπει τίποτα. Ούτε ο εντελώς λογοκράτης. Και συρρικνώνουν τον κόσμο τους στην τετράγωνη λογική τους. Είναι αυτοί οι λίγοι που όταν μιλάνε τους βαριέσαι. Δεν επιτρέπουν καν στη γοητεία να παρεισφρήσει στη ρητορική τους. Εγκλωβίζονται μέσα στη συμπεριφορά και τον χαρακτήρα τους και καταλήγουν μόνοι. Στην παράδοση, αυτοί που βλέπουν πέρα απ’ το ορατό φάσμα που μπορεί να αντιληφθεί ο άνθρωπος, ονομάζονται αλαφροΐσκιωτοι. Άλλοι μάρτυρες τέτοιων καταστάσεων είναι οι μοναχοί, οι μυστικιστές, οι καλλιτέχνες… απ’ τους καλλιτέχνες πιο πολύ αυτοί της περιθωριακής τέχνης. Έτσι ονομάζεται κυρίως η τέχνη των εγκλείστων σε ψυχιατρικές κλινικές. Συνδέεται με τα ψυχωσικά οράματα γι’ αυτό και το πιο γνωστό παρακλάδι της περιθωριακής τέχνης είναι η οραματική ζωγραφική. Οι παραστάσεις της είναι αποτυπώσεις θαυμάτων που βίωσαν όλοι αυτοί οι αλλοπρόσαλλοι συνάνθρωποι μας. Είναι στίγμα ο διαχωρισμός του έργου αυτών και της ένταξής του σε μια εντελώς άλλη καλλιτεχνική γραμμή δημιουργίας. Έγινε αγώνας π.χ. για να μπορέσει ο Θεόφιλος να μπει στην ακριβή χορεία των ζωγράφων. Δεν μπορώ να νιώσω καθόλου αυτούς που μιλάνε για υποδεέστερη οραματική ζωγραφική. Μπορείτε να μπείτε στο google και να ψάξετε να δείτε έργα ζωγράφων τροφίμων σε διάφορα ψυχιατρικά άσυλα. Πληκτρολογήστε τις φράσεις Art Brut και Outsider Art. Θα εκπλαγείτε απ’ τις δημιουργίες που θα δείτε. Ο ρατσιστικός αποκλεισμός τέτοιων καλλιτεχνών είναι απότοκος της ανικανότητας της αγοράς να συνάψει σχέσεις μαζί τους. Όντας εκτός κοινωνικών συνθηκών, δεν μπορούν να σκεφτούν για καριέρες και παζαρέματα πώλησης των έργων τους. Έτσι, έγιναν οι τελευταίοι ελεύθεροι των καλών τεχνών.

 

Οι περισσότεροι συγγραφείς έχουν εμπειρίες από ένα επέκεινα του απομαγευμένου εδώ. Πολλές φορές η έμπνευση τους είναι θεόπεμπτη ή κολασμένη. Άλλες φορές νιώθουν πως η γραφή τους είναι μια ιεροπραξία που μπορεί και να σώσει τον κόσμο. Οι λογοτέχνες είναι οι μεσσίες που προσδοκούν οι μεσσιανιστές να έρθουν. Πλατωνιστές κατά βάση έχουν το διαβατήριο να κρατιούνται σε επαφή με τον κόσμο των αρχετύπων οντοτήτων, γνωστού απ’ τις θεωρίες του σπουδαίου Έλληνα φιλοσόφου. Κατεξοχήν θαυμαστή είναι η γραφή των Χριστιανών πατέρων, θεολόγων και πιστών. Μπορούμε να θυμηθούμε την Αποκάλυψη του Ιωάννη του Αποστόλου. Ένα εσχατολογικό κείμενο εμπνευσμένο από μια σειρά εκστατικών εμπειριών που είχε ο Άγιος στο γνωστό σπήλαιο της Πάτμου.

 

Τα εκκλησιαστικά θαύματα είναι από μόνα τους μια κατηγορία. Είναι τόσο πολλά που κανείς δεν μπορεί να τα αμφισβητήσει συνολικά. Προσωπικά θέλω να αφήσω εδώ τη μαρτυρία μου για τα ανεξήγητα δάκρυα της χαρμολύπης. Έχω χύσει πολλά τέτοια δάκρυα. Θυμάμαι όταν πρωτοξεκίνησα το μεγάλο ταξίδι στην ανάγνωση ιερών βιβλίων της Ορθοδοξίας. Τότε αναλυόμουν σε λυγμούς χωρίς να υπάρχει η έντονη συγκινησιακή φόρτιση που τους προκαλεί. Τα μάτια μου πια είναι στεγνά και υγραίνονται πάρα πολύ δύσκολα. Αλλά τότε κάθε βιβλίο ήταν και μια αυτοδιάθεση του θελήματος μου στον δικό μου αρχηγό. Τον Χριστό. Η μεγάλη αγαλλίαση ήταν η επαφή με τη σοφία του Αγίου Ιωάννη του Σιναΐτη. Το θαύμα της χαρμολύπης κάποτε τέλειωσε και προσδοκώ να ξανάρθει…ελπίζω σ’ αυτό.

 

*Στην φωτογραφία το θαύμα στην Κολομβία. Ο τίτλος του άρθρου είναι απ’ το ποίημα Πειρασμός του Διονυσίου Σολωμού.

 

Κείμενο: Φώτης Θαλασσινός

 

 

2 Σχόλια

Σχολίασε
  1. πριν 2 μήνες ΤΡΥΠΟΚΑΡΗΔΟΣ

    ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΠΡΑΒΟ ΜΕΓΑΛΕ

    Απάντησε
  2. πριν 2 μήνες Φώτης Θαλασσινός

    Σας ευχαριστώ πολύ.

    Απάντησε

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.