Έργο ζωής για τον Κωνσταντίνο Δ. Κογιόπουλο το νέο δίτομο έργο του «Κως 1912-1948 Από την κατοχή στην ενσωμάτωση»

Αυτές τις μέρες παραδίδεται στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Κω (ΔΟΠΑΒΣ) το νέο δίτομο έργο του Κ. Δ. Κογιόπουλου «Κως 1912-1948 Από την κατοχή στην ενσωμάτωση». Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο συγγραφέας «Ένοιωθα ότι αυτή η εποχή ήταν τόσο κοντά, αλλά και τόσο διαφορετική. Σ’ αυτή μου την έρευνα δοκίμασα αρκετά συναισθήματα• λύπη, χαρά, οργή και πόνο, αλλά και το τελικό αίσθημα της δικαίωσης, δηλαδή το αίσιο τέλος των αγώνων αιώνων που έκαναν οι πρόγονοί μας, μέχρι τις 12.00 το μεσημέρι της 31ης Μαρτίου1947, που υψώθηκε η ελληνική σημαία σε όλα τα νησιά».

Στο πρόλογο του βιβλίου ο συγγραφέας αναφέρει.
Ο διαμελισμός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις στο συνέδριο του Βερολίνου το 1878 ώθησε σε δράση το πατριωτικό κίνημα των Νεότουρκων, που κατέληξε στην επανάσταση του 1908. Το νέο τουρκικό καθεστώς απείλησε τα προνόμια της Δωδεκανήσου, που ήδη είχαν αρχίσει να ελαττώνονται από το τέλος του προηγούμενου αιώνα.
Πριν όμως προφθάσουν οι Τούρκοι να περικόψουν τα προνόμια των Δωδεκανησίων, ένας άλλος κατακτητής τους διαδέχθηκε, μια ευρωπαϊκή χριστιανική χώρα, η Ιταλία. Οι νησιώτες αναθάρρησαν, αλλά οι ελπίδες για την απελευθέρωση γρήγορα εξανεμίσθηκαν. Ο νέος, «πολιτισμένος» κατακτητής εφάρμοσε πιο αποτελεσματικές μεθόδους καθυπόταξης των νησιωτών.
Η Ελλάδα προσπάθησε διά της διπλωματικής οδού να προβάλει και να διεκδικήσει  τα δικαιώματά της στα νησιά, που κατοικούνταν κατά 95% από Έλληνες χριστιανούς ορθόδοξους. Την ίδια εποχή, το 1912, άρχισαν οι Βαλκανικοί πόλεμοι. Η Ελλάδα διπλασιάσθηκε, αλλά και πάλι τα Δωδεκάνησα έμειναν έξω από τον εθνικό κορμό.
 Η συνθήκη των Σεβρών αναπτέρωσε τις ελπίδες, αλλά πολύ σύντομα η μικρασιατική καταστροφή και η παραχώρηση των νησιών στην Ιταλία εξανέμισε κάθε ελπίδα ένωσης.
Ακολούθησαν τα χρόνια της σιωπής και της ελληνοϊταλικής συνθήκης φιλίας, συνδιαλλαγής και δικαστικού διακανονισμού του 1928. Οι Δωδεκανήσιοι είχαν πλέον εγκαταλειφθεί στη μοναξιά τους, ενώ όλα έδειχναν ότι οι Ιταλοί, με τα μέτρα που εφάρμοζαν, θα εξαφάνιζαν ότι ήταν ελληνικό απ’ τα νησιά.. Ο Β’ παγκόσμιος πόλεμος θα άλλαζε για άλλη μια φορά το χάρτη της Ευρώπης. Η άδικη ιταλική επίθεση κατά της Ελλάδας το 1940 και η νίκη των ελληνικών όπλων έδωσε νέες ελπίδες στα Δωδεκάνησα. 
Οι νησιώτες ομαδικά κατατάχθηκαν στον ελληνικό στρατό. Μετά την τριπλή κατοχή της Ελλάδας ο αγώνας συνεχίσθηκε στη Μέση Ανατολή, όπου οι νησιώτες κρυφά και με κίνδυνο της ζωής τους διέφυγαν και κατατάχθηκαν μαζικά στα στρατιωτικά σώματα των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων• αλλά και όσοι έμειναν πίσω συμμετείχαν στις αντιστασιακές οργανώσεις της υπόδουλης Ελλάδας. Αρκετοί Κώοι βρέθηκαν μέχρι το Ρίμινι της Ιταλίας με την ΙΙΙ ορεινή ταξιαρχία και πολέμησαν για τη συντριβή των δυνάμεων του Άξονα, όπου υπήρχε ελληνικός στρατός. 
Το χρονικό διάστημα 1912 – 1947 υπήρξε η τελευταία ιστορική περίοδος που η Κως βρισκόταν υπό κατοχή (ιταλική, γερμανική, αγγλική), την οποία επέβαλλαν γεωστρατηγικοί λόγοι. Η περίοδος αυτή των «ευρωπαϊκών» καταλήψεων παρουσιάζει έντονο ιστορικό ενδιαφέρον, όχι μόνο για τα Δωδεκάνησα, αλλά και για ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο.
Έλληνες και αλλοδαποί συγγραφείς και ερευνητές παρουσιάζουν συνεχώς καινούργια στοιχεία. Η νέα γενιά συγγραφέων, παρόλο που δεν έχει ζήσει εκείνη την ιστορική περίοδο, απαλλαγμένη από τις συναισθηματικές εμπλοκές του παρελθόντος, μπορεί ψύχραιμα να παρουσιάσει και να αναλύσει τα γεγονότα.
Από μικρό παιδί άκουγα για τους Ιταλούς και Γερμανούς και στη μνήμη μου οι διηγήσεις αυτές των μεγάλων έμοιαζαν με παραμύθι. Αργότερα μεγαλώνοντας έτυχε να διαβάσω το βιβλίο του Μ. Σαμάρκου, Λέρος, η Μάλτα του Αιγαίου. Χρονικό 1912 – 1948. Μελετώντας το κατάλαβα ότι όλες αυτές οι παιδικές μνήμες δεν ήταν παραμύθια, αλλά αληθινά γεγονότα. Έκτοτε σιγά - σιγά κατόρθωσα να μάθω περισσότερα και να ανακαλύψω πλήθος στοιχείων, που μιλούν γι’ αυτή την περίοδο (βιβλία, αρχεία, φωτογραφίες, μαρτυρίες).


«Ένοιωθα ότι αυτή η εποχή ήταν τόσο κοντά, αλλά και τόσο διαφορετική. Σ’ αυτή μου την έρευνα δοκίμασα αρκετά συναισθήματα• λύπη, χαρά, οργή και πόνο, αλλά και το τελικό αίσθημα της δικαίωσης, δηλαδή το αίσιο τέλος των αγώνων αιώνων που έκαναν οι πρόγονοί μας, μέχρι τις 12.00 το μεσημέρι της 31ης Μαρτίου1947, που υψώθηκε η ελληνική σημαία σε όλα τα νησιά. Τόσοι αγώνες και τόσοι πατριώτες που σκοτώθηκαν, δεν πήγαν χαμένοι. Την ίδια στιγμή λυπήθηκα και για όλους τους «εχθρούς» που χάθηκαν στους άχρηστους και άδικους πολέμους σ’ αυτό το νησί, όπου ματαιόδοξοι ηγέτες τους έστειλαν για να το καταστρέψουν. Ελπίζω και ο δικός τους θάνατος να μην πήγε χαμένος, αλλά να διδάσκει στις νεότερες γενιές των συμπατριωτών τους ότι δεν υπάρχει μόνο η δύναμη του ισχυρότερου, αλλά και η δύναμη του δικαίου.
Μιλώντας με παλιούς στρατιώτες Έλληνες, Άγγλους, Ιταλούς, Γερμανούς, με αντιστασιακούς της Κω και απλούς ανθρώπους, που έζησαν την κατοχή, γνώρισα ένα  άλλο κόσμο, μια άλλη εποχή. Στους ηλικιωμένους αγωνιστές, που συνάντησα, δεν υπήρχε μίσος• όλοι είχαν ένα κοινό εχθρό, τον πόλεμο. Ξαφνιάστηκα απ’ αυτή την αποκάλυψη, διότι πίστευα ότι τους χώριζε ένα βαθύ χάσμα, και ήθελα να την μοιρασθώ με όλους τους νέους ανθρώπους, που δεν γνώρισαν τον πόλεμο, αλλά και όλους τους επίδοξους πολεμοκάπηλους κατακτητές. Η μαρτυρίες και τα μηνύματα αυτών των ανθρώπων δεν έπρεπε να χαθούν. Έτσι αποφάσισα να γράψω αυτό το βιβλίο. 
Ο 20ός αιώνας ήταν η εποχή των μεγάλων αλλαγών. Ήταν ο αιώνας της νεοαποικιοκρατίας, της οκτωβριανής επανάστασης, του φασισμού και του ναζισμού, αλλά και της τελικής νίκης εναντίον όλων των μορφών ολοκληρωτισμού. Ήταν ο αιώνας που γνώρισε δύο παγκόσμιους πολέμους και δύο πυρηνικές εκρήξεις, αλλά και αυτός των εφευρέσεων και της ανάπτυξης όλων των επιστημών.
Δυστυχώς η ελπίδα που γεννήθηκε μέσα από τις στάχτες του πολέμου για μια καινούργια αρχή, για ένα νέο κόσμο ειρηνικό, για το τέλος του μίσους και του αλληλοσπαραγμού των ευρωπαϊκών λαών, δεν κράτησε πολύ. Ο λεγόμενος «ψυχρός πόλεμος» χώρισε ξανά την Ευρώπη στα δύο και κράτησε έως την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Έτσι θα μπορούσαμε να πούμε πως, αν ο Β’ παγκόσμιος πόλεμος ήταν η συνέχεια του Α’, η πραγματική λήξη του έγινε με την επανένωση της Γερμανίας, για να ξεκινήσει σχεδόν αμέσως ο λεγόμενος πόλεμος κατά της τρομοκρατίας.  
Στο παρόν βιβλίο προσπάθησα να καταθέσω όλα τα στοιχεία που ανακάλυψα μέχρι σήμερα μετά από μία πολυετή έρευνα στα ελληνικά, ιταλικά, αγγλικά και γερμανικά αρχεία. Συγχρόνως συνέλεξα μαρτυρίες από στρατιώτες και πολίτες εκείνης της περιόδου, Έλληνες, Ιταλούς, Άγγλους, Γερμανούς. Από την πλούσια βιβλιογραφία και αρθρογραφία σε εφημερίδες και περιοδικά επέλεξα αρκετά άρθρα, που τα παραθέτω στο κείμενο. Το φωτογραφικό υλικό και οι χάρτες που συνοδεύουν τα κείμενα προέρχονται από το προσωπικό μου αρχείο, από κρατικά και ιδιωτικά αρχεία». 


Η  ιστορική περίοδος που ασχολείται το βιβλίο αρχίζει από το τέλος της τουρκοκρατίας, επικεντρώνεται στα χρόνια του πολέμου και φθάνει μέχρι την ενσωμάτωση, το 1948. Δεν προσπάθησα να κάνω μια ημερολογιακή καταγραφή γεγονότων, αντιθέτως πρόθεση μου ήταν να συνεισφέρω με μια νέα μαρτυρία εκεί όπου η ιστορική έρευνα δεν είχε διεισδύσει επαρκώς, αλλά και μια νέα οπτική σε ορισμένα γεγονότα. Απέφυγα κάθε κριτική θεώρηση, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε επώδυνες διαστρεβλώσεις, ώστε να επιτρέψω στον αναγνώστη να διαμορφώσει ανεπηρέαστος, ή καλύτερα πνευματικά ακηδεμόνευτος, τη δική του κρίση. Δεν είμαι επαγγελματίας ιστορικός και σε καμιά περίπτωση το βιβλίο αυτό δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «τελεσίδικο». Σκοπός μου είναι, όχι μόνο να καταγράψω τα γεγονότα, αλλά και να προσφέρω το ερέθισμα για νέες επισημάνσεις και ενδεχομένως νέες έρευνες.
Στο βιβλίο καταγράφονται εκτενώς τα στρατιωτικοδιπλωματικά γεγονότα αυτής της περιόδου. Προσπάθησα να επεκτείνω το χώρο έρευνας έξω από την Κω και τα Δωδεκάνησα, ώστε να γίνουν κατανοητά τα συμφέροντα και οι ανταγωνισμοί στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, που εξηγούν τους λόγους, τόσο της ιταλικής κατάληψης της Δωδεκανήσου, όσο και του συνεδρίου της Πάτμου. Από τον Α’ μέχρι τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο άλλαξαν οι συσχετισμοί δυνάμεων στην περιοχή• αυτό εξηγεί και την εξέλιξη της ιταλικής στρατιωτικής παρουσίας στα Δωδεκάνησα και το ρόλο της στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο μέχρι και την ιταλική ανακωχή.
Ενώ η πρώτη περίοδος του πολέμου (1940 – 1943) ήταν σχετικά ήρεμη, η δεύτερη, που αρχίζει μετά την ιταλική ανακωχή, ήταν έντονη με σκληρές μάχες. Στις σελίδες που ακολουθούν, παρουσιάζεται η γερμανική κατάληψη της Ρόδου και η μάχη για την κατάληψη της Κω. Η ιταλογερμανική κατοχή που ακολούθησε, είχε σαν συνέπεια την εκτέλεση των Ιταλών αξιωματικών στον Λινοπότη, την εξόντωση των Εβραίων της Κω, τις μεταφορές αιχμαλώτων με τις τραγικές συνέπειές τους, την αντίσταση και τις εκτελέσεις των Ελλήνων. Προσπάθησα επίσης να παραθέσω και την άποψη των άλλων (Ιταλο – Γερμανο – Βρετανών). Για πρώτη φορά παρουσιάζονται οι εκθέσεις των αναγνωριστικών περιπόλων στην Κω. Η αγγλική διοίκηση δεν έφερε την άνοιξη, δημιουργήθηκε το Ε.Μ.Π.Α. και πέρασαν άλλα δύο χρόνια κατοχής μέχρι που τελικά στις 31 Μαρτίου 1947 υψώθηκε η ελληνική σημαία στα νησιά. Η τυπική ενσωμάτωση με την επίσκεψη του βασιλικού ζεύγους ήταν απλώς η τελευταία πράξη μιας μεγάλης πορείας αγώνων.
Η ύλη είναι χωρισμένη σε 7 μέρη• το τελευταίο είναι το παράρτημα εγγράφων από τα ελληνικά, αγγλικά, ιταλικά και γερμανικά αρχεία, που αναφέρονται σε γεγονότα που συνέβησαν στην Κω, αλλά καταγράφεται αναλυτικά και η γερμανική στρατιωτική οργάνωση στην Ελλάδα, οι δίκες και η πορεία μερικών Γερμανών και Ιταλών εγκληματιών πολέμου. Επιλεγμένο φωτογραφικό υλικό συνοδεύει τα κείμενα σαν αδιάψευστη απόδειξη των γεγονότων• σιωπηλές εικόνες, που η κάθε μία έχει πολλά να μας πει.
Οι συνέπειες της κατοχής ήταν τραγικότερες για την Ελλάδα απ’ ότι για τα υπόλοιπα εμπλεκόμενα κράτη, διότι ακολούθησε ένας εμφύλιος πόλεμος (1946 – 1949), που ρήμαξε ότι είχε απομείνει όρθιο και συνέβαλε στη διαμόρφωση της μετεμφυλιοπολεμικής πολιτικής εξέλιξης της χώρας.
Σήμερα, 60 χρόνια μετά την ενσωμάτωση, που σηματοδότησε τη δικαίωση των εθνικών πόθων και θυσιών, και το τέλος του πολέμου, όλα αυτά μοιάζουν εξωπραγματικά και αδιανόητα για τους νέους που δεν έζησαν τον πόλεμο και την κατοχή. Συμβιώνουμε με τους πρώην αντιπάλους μας σε μια ενωμένη Ευρώπη, γίναμε εταίροι και φίλοι, ενώ το παρελθόν επιδρά πια πολύ σπάνια στην καθημερινή μας ζωή.
Είναι όμως σημαντικό να μη λησμονούμε και να έχουμε συναίσθηση του τι είναι ικανοί να κάνουν άνθρωποι σε άλλους ανθρώπους.
Πρέπει να θυμόμαστε την υποχρέωσή μας να υπερασπιζόμαστε το δίκιο και την ειρήνη στον κόσμο, με όποιον τρόπο μπορούμε. Δεν μπορούμε να εξαλείψουμε από παντού στον κόσμο τον πόλεμο, την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη φτώχεια. Μπορούμε όμως όλοι να συστρατευτούμε και τουλάχιστον να συνεισφέρουμε έστω και λίγο, και να κάνουμε πράξη την ανθρωπιά. Έτσι το σύνθημα «ποτέ πια πόλεμος», ίσως κάποια μέρα να γίνει πράξη σε όλο τον πλανήτη.
Με σεβασμό στους αγώνες των προγόνων μας και με αίσθηση ευθύνης παραδίδω αυτό το βιβλίο στη νέα γενιά της Ελλάδας και της Δωδεκανήσου.

                                

1 Σχόλιο

Σχολίασε
  1. πριν 8 χρόνια ΕΙΡΗΝΗ ΧΑΤΖΗΧΡΙΣΤΟΦΗ

    ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΞΑΙΡΕΤΟ ΠΟΝΗΜΑ ΣΑΣ. ΣΙΓΟΥΡΑ ΘΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕΙ ΛΑΜΠΡΗ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΓΕΝΙΕΣ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΑΞΙΕΠΑΙΝΗ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΟΝΥ.ΜΠΡΑΒΟ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΔΥΟ.

    Απάντησε

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.