Ο Μαγικός Κόσμος του παιδικού βιβλίου: Συνέντευξη (Σοφία Μαντουβάλου)

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Σοφία Μαντουβάλου

 

Κυρία Μαντουβάλου, ας αρχίσουμε με τα τρία πράγματα που θέλετε να γνωρίζουν οι αναγνώστες σας και δεν γράφονται στο βιογραφικό σας.

Είμαι λάτρης του τετραγωνισμού της τούρτας αλλά έχω στείλει εξορία τις τηγανητές πατάτες.

Μασάω τριάντα φορές ό,τι με θυμώνει μέχρι να το καταπιώ και μετά κλαίω από τη χαρά μου που δεν κατάφερε να με κάνει να θυμώσω.

ΟΙ τρεις πιο αγαπημένες μου λέξεις είναι Ελευθερία, Ισοτιμία, Δημοκρατία

 

Ποια είναι η σχέση σας με τους ήρωες των βιβλίων σας; Πώς βρίσκετε και καταλήγετε στη «φωνή» τους; Υπάρχει σε αυτούς ένα δικό σας κομμάτι; Αν η Σοφία ήταν ο ήρωας ή η ηρωίδα της, θα ήταν…

Η σχέση μου με τους ήρωες των βιβλίων μου είναι πολύ καλή γιατί είναι πολύ υπάκουοι, λένε και κάνουν ότι θέλω. Ο ρεαλισμός, ο μαγικός ρεαλισμός και το χιούμορ ,επικρατούν στα βιβλία μου. Οι ήρωές μου εκφράζουν ένα κομμάτι της πραγματικότητας όπως τη βιώνω και ένα κομμάτι της πραγματικότητας όπως επιθυμώ να είναι. Όταν γράφω ένα βιβλίο δεν συνειδητοποιώ ότι οι ήρωές μου είναι μέρος της δικής μου προσωπικότητας, εκφράζουν τη δική μου σκέψη και τα δικά μου συναισθήματα. Όταν όμως διαβάζω το βιβλίο ως αναγνώστης ανακαλύπτω όλα τα στοιχεία με τα οποία θα περιέγραφα τον εαυτό μου, όλες τις αξίες και τη φιλοσοφία ζωής που κουβαλάει. Αν η Σοφία ήταν ήρωας ή ηρωίδα θα ήταν η Ογδοντογλυφίδα, ο Ταραξίας Μπαμ μπουμ, Ο Ιάκωβος στο Βρέχει καρεκλοπόδαρα, Η δασκάλα που το κεφάλι της έγινε καζάνι ή Το αγόρι που διάβαζε στις κότες παραμύθια κλπ,

 

Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα στοιχεία, που πρέπει να διαθέτει ένα βιβλίο που απευθύνεται σε παιδιά; Η παιδική λογοτεχνία είναι μόνο για παιδιά;

Ένα βιβλίο για παιδιά πρέπει να το χαρακτηρίζει τόσο η φιλοσοφία ζωής πίσω από την ιδέα την οποία αναπτύσσει όσο και η αισθητική του λόγου και της εικόνας τα οποία διαμορφώνουν τη σκέψη και το συναίσθημα του παιδιού. Η παιδική λογοτεχνία απευθύνεται κυρίως στο παιδί αναγνώστη. Υπάρχουν όμως βιβλία με πολλά επίπεδα ανάγνωσης που μπορεί να απολαύσει και ο ενήλικος αναγνώστης. Το ιδιαίτερο ή εξαιρετικό παιδικό βιβλίο δεν έχει ηλικιακό κοινό.

 

Ποια είναι η άποψή σας για την παραγωγή του παιδικού βιβλίου στην Ελλάδα σήμερα; Έχουν αλλάξει τα παιδιά στο μεγάλο διάστημα που τα γνωρίζετε ως συγγραφέας; Έχει αλλάξει η παιδική λογοτεχνία;

Η παιδική λογοτεχνία τόσο ως μορφή όσο και ως περιεχόμενο, αλλάζει όπως αλλάζει και η ζωή. ΄Όπως αλλάζουν οι καταστάσεις και οι αξίες γύρω μας. Όπως αλλάζουμε εμείς οι ίδιοι. Είναι φυσικό και η λογοτεχνία να καταγράφει, να παρουσιάζει, να αναπλάθει, να μεταποιεί τη ζωή με γνώμονα την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Τα παιδιά βιώνουν την ταχύτητα της ηλεκτρονικής εποχής όπου κυριαρχεί η εικόνα. Κι αυτά αλλάζουν ως αναγνώστες, αλλά και τα βιβλία αλλάζουν μορφή και στόχο. Ο λυτρωτικός ρόλος της παλιάς παραμυθίας έχει γίνει παιδαγωγικός και η απόλαυσή της χρηστικός διδακτικός στόχος Η φιλαναγνωσία ως ιδέα έχει εισχωρήσει στα σχολεία. Και αυτό είναι μεν μεγάλο επίτευγμα, όμως η χρησιμότητα του βιβλίου και ως εργαλείου στήριξης της μάθησης έχει διαμορφώσει και την παραγωγή του βιβλίου. Θα έλεγα ότι τα τελευταία είκοσι χρόνια υπάρχει υπερπαραγωγή βιβλίων χωρίς ποιοτική αναλογία ως προς την εξέλιξη της παιδικής λογοτεχνίας. Μεγάλη είναι η ευθύνη μερικών εκδοτών που βαφτίζουν συγγραφείς, άτομα που δεν έχουν στόφα συγγραφέα. Από τα τριακόσια περίπου βιβλία που παράγονται κάθε χρόνο το πολύ τα τριάντα να προωθούν την ουσία και την αφηγηματική μυθοπλασία της παιδικής λογοτεχνίας και άλλα τόσα να έχουν λόγο ύπαρξης. Εκείνο που με χαροποιεί είναι ότι στα σαράντα χρόνια της συγγραφικής μου πορείας βλέπω να εμφανίζονται εξαιρετικοί νέοι συγγραφείς παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας που φέρουν επάξια τον τίτλο του συγγραφέα.

 

Έχετε μια μεγάλη και ιδιαίτερα παραγωγική πορεία στην εκπαιδευτική τηλεόραση. Πώς καταφέρατε να συνδέσετε τόσο δημιουργικά την τηλεόραση και το βιβλίο; Θα μας αποκαλύψετε τον συνδετικό αρμό;

Το βιβλίο και η τηλεόραση μπορεί να είναι δύο διαφορετικά μέσα έκφρασης, αλλά και τα δύο απαιτούν δημιουργικότητα, φαντασία, οργάνωση και ακρίβεια της πληροφορίας. Η συγγραφή μια ιστορίας με πλοκή και ήρωες για την εκπαιδευτική τηλεόραση απαιτεί την ίδια διεργασία με αυτή της συγγραφής ενός βιβλίου. Θέλεις κάτι να πεις και πρέπει να βρεις τον καλύτερο δυνατό τρόπο που θα το πεις. Στο σενάριο, ο λόγος έχει το δεύτερο λόγο. Έμφαση δίνεις στον λόγο της εικόνας που θα τον στηρίξει .Στο βιβλίο ο λόγος έχει τον πρώτο λόγο. Εκεί τις εικόνες τις δημιουργείς με λέξεις. Νομίζω ότι οι δουλειές μου και στα δύο μέσα έχουν εμφανείς μεταξύ τους επιρροές. Μερικές φορές όταν γράφω για μικρά παιδιά σκηνοθετώ το βιβλίο και περικόπτω όσα λόγια μπορούν να ειπωθούν με εικόνα από τον εικονογράφο.

 

Ποια είναι γνώμη σας για το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα του 2020; Τι πιστεύετε πως θα ξεκλείδωνε την πόρτα της φαντασίας και της δημιουργικότητας τόσο για τα παιδιά όσο και για τους εκπαιδευτικούς;

Το θέμα της εκπαίδευσης με απασχολεί. Τρία μυθιστορήματα για την δημιουργικότητα, την καινοτομία και τη δημοκρατία στην εκπαίδευση έχω γράψει. «Η δασκάλα που το κεφάλι της έγινε καζάνι», «Ο δάσκαλος με τα όνειρα στα μάτια» και «Το φάντασμα του μαυροπίνακα» εκφράζουν τη θέση μου ως προς αυτά τα θέματα.

Το εκπαιδευτικό σύστημα αντανακλά μια κοινωνική πραγματικότητα που υφίσταται κρίση κουλτούρας όπως και οι παγκοσμιοποιημένες κοινωνίες στις οποίες ζούμε. Διαχρονικά οι εκάστοτε εξουσίες συνειδητά ή ασυνείδητα αποδυναμώνουν το σχολείο . Οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις διαδέχονται και απορρίπτουν η μία την άλλη. Με όλα αυτά που συμβαίνουν, ευτυχώς που υπάρχουν και οι δάσκαλοι και στηρίζουν το εκπαιδευτικό σύστημα . Οι σύγχρονοι δημιουργικοί δάσκαλοι ξέρουν πως δεν διδάσκουν γνώσεις αλλά παιδιά με ιδιαίτερες ικανότητες που πρέπει να τα βοηθήσουν να τις αποκαλύψουν. Πετάνε λοιπόν την παπαγαλία και λένε ναι στη διαδραστική μάθηση. Βάζουν τον μαθητή συνεργάτη στην αναζήτηση της γνώση. Λένε ναι στην τεχνολογία, φέρνουν τον κόσμο στην τάξη τους και την τάξη στον κόσμο αλλά ανθίστανται στην δημιουργία του ψηφιακού μαθητή και του δάσκαλου ρομπότ.

Η μάθηση σήμερα είναι ένα παιχνίδι ανακάλυψης στα χέρια του μαθητή με την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού στο πλαίσιο του αναλυτικού προγράμματος.

Αν δεν ΄΄παίξεις τέχνη΄΄ στο σχολείο πως θα καλλιεργήσεις τη δημιουργικότητα σου για να συμβάλεις στην κοινωνική, επιστημονική ,τεχνολογική και οικονομική πρόοδο και ανάπτυξη; Ή μήπως η δημιουργικότητα είναι έμφυτη και δεν διδάσκεται; Η δημιουργική ικανότητα του μαθητή σε ένα μεγάλο βαθμό είναι έμφυτο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας του όμως η δημιουργική διαδικασία ενισχύεται μέσα από γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η κριτική και η αποκλίνουσα σκέψη,. Από ότι ξέρω, οι έρευνες δείχνουν ότι η δημιουργικότητα συρρικνώνεται ή και παρεμποδίζεται στο σχολείο. Στην ελληνική σχολική πραγματικότητα, ακόμα και αν το πλαίσιο σχολικών σπουδών συμπεριλαμβάνει τέτοιους στόχους, ελάχιστα υπαγορεύει στρατηγικές ή προσφέρει ευκαιρίες για την καλλιέργεια της δημιουργικής, αποκλίνουσας και κριτικής σκέψης.

Ο δημιουργικός όμως δάσκαλος (ποιος θα εκπαιδεύσει αυτόν που δεν είναι φύσει δημιουργικός;) δίνει στα παιδιά την ευκαιρία να αναπτύξουν τη φαντασία τους, να μην φοβούνται να κάνουν λάθη, να προτείνουν ιδέες, να συνεργάζονται δημιουργικά με σεβασμό στη γνώμη του άλλου , τους δίνει πρόσβαση στη λογοτεχνία, τις τέχνες και τις νέες τεχνολογίες και τέλος τους δίνει κίνητρα για επιβράβευση. Στα σαράντα χρόνια που επισκέπτομαι ως συγγραφέας τα σχολεία έχω συναντήσει πολλούς λαμπερούς και δημιουργικούς δασκάλους οι οποίοι ευτυχώς αυξάνονται και πληθύνονται.

 

Γιατί διαβάζουμε; Ποια δύναμη κρύβεται στα βιβλία; Πιστεύετε πως η ανάγνωση ενός βιβλίου μπορεί να αλλάξει μια ολόκληρη ζωή; Ποια από τα βιβλία που διαβάζατε ως παιδί εξακολουθούν να έχουν ιδιαίτερη σημασία για σας;

Η σχέση μου με το βιβλίο είναι αδιάλειπτη από την παιδική μου ηλικία μέχρι τώρα. Αυτό που είμαι, η σκέψη μου το συναίσθημά μου η θέση μου για τα πράγματα έχει κατά πολύ διαμορφωθεί μέσα από τα βιβλία που διάβασα σε μία σχέση απολαυστικού διαλόγου- αντίλογου. Σε όλους αυτούς τους πυρήνες ελευθερίας της σκέψης και της φαντασίας των συγγραφέων που κρύβουν τα βιβλία, συνάντησα το alterego μου, αναγνώρισα τους φίλους και τους εχθρούς μου και βρήκα την πορεία μου στον κόσμο. Από τα βιβλία που διάβαζα ως παιδί νομίζω πως μερικά μέσα μου τα ξεχωρίζω. Ως Τοσοδούλα, Ασχημόπαπο, ή Κοριτσάκι με τα σπίρτα, συνέπασχα με τους φτωχούς και τους αδικημένους κάτι που με ακολουθεί μέχρι σήμερα. Θυμάμαι πως απολάμβανα το λεπτό χιούμορ του παραμυθά Άντερσεν όμως τα αγαπημένα μου παραμύθια ήταν τα παραμύθια των αδελφών Γκριμ. Με τις ιστορίες τους πίστεψα πως το καλό νικάει πάντα το κακό. Ένα άλλο αγαπημένο μου βιβλίο ήταν « καλύβα του μπαρμπά Θωμά» που με έπεισε πως ο συγγραφέας μέσα από το βιβλίο του μπορεί να κάνει, το δικό του αγώνα για να στηρίξει τις αξίες της ζωής. Δεν μπορώ να ξεχάσω τις κωμικές περιπέτειες του Χακ Φιν επιστήθιου φίλου του Τομ Σώγερ που ενίσχυσαν την αγάπη μου για το χιούμορ και διαμόρφωσαν την απέχθειά μου για τους φυλετικούς διαχωρισμούς . Τι να πρώτο θυμηθώ; Τα ατέλειωτα μυθιστορήματα του Ιουλίου Βέρν με τη γνώση και την επιστήμη εντός των τειχών του παραμυθιού που με οδήγησαν στην πεποίθηση πως η φαντασία μπορεί να αναδημιουργήσει τον κόσμο. Μπορώ να ξεχάσω την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων ;

Ο φανταστικός κόσμος της αλληγορίας επηρέασε πολύ το συγγραφικό μου έργο. Από τα παιδικά αναγνώσματα που γράφτηκαν στην ψυχή μου δεν θα μπορούσαν ακόμα να λείπουν Το Παραμύθι χωρίς όνομα της Πηνελόπης Δέλτα, παρέα με τον αγαπημένο μου Κλούβιο και το Καπλάνι της βιτρίνας της Αλκης Ζέη. Α ξέχασα τον Πίτερ Παν. Αυτός με έμαθε να πετάω και να παραμένω παιδί. Πιστεύω πως όλα τα βιβλία που διάβασα αλέσθηκαν μέσα στη φαντασία μου και με παρέσυρε στην περιπέτεια της γραφής. Δεν ξέρω αν η ανάγνωση όσων βιβλίων έχω διαβάσει μου άλλαξαν τη ζωή, αλλά σίγουρα μου έδωσαν την ικανότητα να αλλάζω εγώ τη ζωή και να την φτιάχνω να είναι μέσα στις ιστορίες και τα παραμύθια μου όπως θα ήθελα να είναι.

 

Τι νομίζετε πως θα υποστήριζε την καλλιέργεια της αναγνωστικής ρουτίνας των παιδιών στα σημερινά περιβάλλοντα εκπαίδευσης και ελεύθερου χρόνου;

Μόνο τις γνωστές χιλιοειπωμένες σκέψεις μπορώ να εκφέρω με άξονα τρεις βασικούς συντελεστές. Γονείς, σχολείο, πολιτεία,

Οι γονείς μπορούν να συμβάλουν ώστε το διάβασμα να γίνει μία απολαυστική συνήθεια από τη μικρή ηλικία. Το σχολείο να υιοθετήσει καινοτόμες αλλαγές στην εκπαιδευτική διαδικασία και να οργανώσει προγράμματα για την προώθηση της φιλαναγνωσίας ώστε να αγαπήσουν τα παιδιά το βιβλίο και να γίνει αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς τους

Μια καλή αρχή θα ήταν η λειτουργία σε όλα τα σχολεία δανειστικής βιβλιοθήκης με βιβλιοθηκονόμους. Είναι στο χέρι του δημιουργικού δασκάλου να πεισθεί ο νεαρός αναγνώστης πως ο διάλογος και ο αντίλογος με τον συγγραφέα τον αφορά, διαμορφώνει τον εαυτό του, τις αξίες του, το όραμά του, τη θέση και τη δράση του σε αυτόν τον κόσμο για να γίνει καλύτερος. Δραστηριότητες δημιουργικής γραφής όπου τα παιδιά δημιουργούν τη δική τους ιστορία, επισκέψεις συγγραφέων στα σχολεία κ.α είναι επίσης σημαντικές.

Σε όλους τους δήμους της χώρας θα έπρεπε να υπάρχουν λειτουργικές βιβλιοθήκες με προγράμματα που προσελκύουν τα παιδιά στην γοητεία της ανακάλυψης του κόσμου μέσα από την ανάγνωση. Πχ αφηγήσεις παραμυθιών.

 

Θα μας αποκαλύψετε τι συμβαίνει στο μυαλό μιας συγγραφέα; Πώς γεννιέται μια ιστορία και πώς εξελίσσεται; Υπάρχουν μαύρες τρύπες κατά τη διάρκεια της διαδρομής;

Αν ήξερα τι συμβαίνει στο μυαλό μου δεν θα έγραφα. Γράφω για να το καταλάβω. Ξεπηδάνε σαν ελατήρια οι ιδέες από μέσα του άλλες χαρούμενες και άλλες θυμωμένες και μερικές επιμένουν τόσο πολύ που δεν το αφήνουν να ησυχάσει μέχρι να ασχοληθεί μαζί τους. Από μια ιδέα το μυαλό του συγγραφέα πρέπει να γεννήσει βήμα, βήμα μια ιστορία. Η ιδέα είτε προσδιορίζει το θέμα , αυτό που θέλει να πει με την ιστορία του, ή βρίσκει τη θέση της σε ένα θέμα που η περιρρέουσα ατμόσφαιρα υποβάλει στον συγγραφέα. Σε κάθε περίπτωση ο συγγραφέας γράφει με λίγες λέξεις τι θέλει να πει σε αυτή την ιστορία. Μετά αναζητάει τρόπους για το πώς να πει την ιστορία. Φτιάχνει ήρωες που με τον χαρακτήρα τους και τη δράση τους θα τον βοηθήσουν να την προχωρήσει και από την αρχή να την φτάσει στο τέλος. Στις δικές μου διαδρομές όταν γράφω τις ιστορίες μου δεν έχω συναντήσει μαύρες τρύπες γιατί αν είχα θα το ξέρατε μιας και θα είχα χαθεί από το λογοτεχνικό πανόραμα. Εκείνο που έχω συναντήσει όμως είναι παροδικές συσκοτίσεις μυαλού. Κάτι τέτοιες στιγμές κλείνω τον υπολογιστή και προσέρχομαι στο ψυγείο για τον τετραγωνισμό της τούρτας.

 

Υπάρχουν θέματα ή ερωτήματα που σας απασχολούν και επανέρχεστε σε αυτά, κρυφά ή φανερά;

Τώρα μου ζητάτε να μπω στην ψυχή της ψυχής του συγγραφέα.

Νομίζω ότι σε όλα μου τα έργα μιλάω με άλλο τρόπο για το ίδιο πράγμα. Την ίδια ψυχική πραγματικότητα. Αλλάζει το σκηνικό, αλλάζει το θέμα αλλάζουν οι ήρωες, αλλάζει η πλοκή αλλάζουν τα λόγια αλλά πάντα εν κρυπτή αρχή βρίσκεται ο λόγος του προσωπικού μύθου του συγγραφέα, Η συνειδητή ή η ασυνείδητη ψυχή του, μέσα από την οποίο υπάρχει και αναπλάθει με το λόγο του το σκηνικό του επιθυμητού κόσμου.

 

Πώς ορίζετε τη σχέση εικονογράφησης και συγγραφής; Με ποιους όρους μπορεί να διαμορφώσει ένα άρτιο αισθητικό αποτέλεσμα;

 

Ο βαθμός σχέσης εικονογράφησης συγγραφής εξαρτάται από το είδος του βιβλίου. Σε κάθε περίπτωση όμως ακόμα και αν πρόκειται για ένα εξώφυλλο, η εικαστική αισθητική του βιβλίου είναι το ζητούμενο. Υπάρχουν όμως βιβλία που η εικονογράφηση αποτελεί λειτουργικά αναπόσπαστο μέρος του λόγου και πολλές φορές ο λόγος της εικόνας συμπληρώνει το λόγο του κειμένου. Τότε η σχέση συγγραφέα εικονογράφου πρέπει να είναι σχέση χημείας. Όταν γράφω ένα κείμενο συνήθως ξέρω ποιος εικονογράφος θα μπορούσε να του δώσει την αισθητική ώθηση που έχει ανάγκη .

 

Διδακτισμός. Πρέπει τα βιβλία να έχουν πάντα ένα μήνυμα; Πώς καταφέρνετε εσείς να βάζετε πάντα «γκολ» στον διδακτισμό;

Τα βιβλία έχουν πάντα ένα μήνυμα. Ο συγγραφέας κάτι θέλει να πει μέσα από το βιβλίο του. Γράφεις για να πας πιο πέρα τη δική σου σκέψη και τα συναισθήματα σου για ένα θέμα που σε απασχολεί. Γράφεις για να καταθέσεις το λόγο σου, τη θέση σου και να τη μοιραστείς με τους αναγνώστες. Η φύση του παιδικού βιβλίου είναι από μόνη της παιδαγωγική. Όταν γράφεις για μικρά παιδιά είναι πολύ εύκολο να πέσεις στη λούμπα του διδακτισμού. Εγώ ξεκίνησα με βιβλία που τα έγραψα για να μιλήσω με απλά λόγια στο γιο μου πχ για τη μουσική, για το φως κλπ Από το πρώτο μου ακόμα βιβλίο είχα ήρωες, πλοκή και δράση. Δημιουργούσα λογοτεχνήματα με εκπαιδευτικούς στόχους αλλά έκρυβα τη γνώση στην πλοκή και την έκανα αόρατη. Πρέπει να κάνεις φύλο και φτερό τη γνώση και να την κρύψεις στον χαρακτήρα του ήρωα, σου, στις δράσεις του, στις δυσκολίες που πρέπει να ξεπεράσει.

 

Πότε γράφετε και πού; Έχετε κάποιο αγαπημένο καταφύγιο;

Στη φάση που το βιβλίο υπάρχει ακόμα στο μυαλό μου το γράφω νοερά όπου με βρίσκει η σκέψη του. Το βλέπω στον ύπνο μου, το συναντάω την ώρα που πίνω τον πρωινό καφέ, ξεπηδάει από τη σαπουνόφουσκα όταν πλένω τα πιάτα ή από τις γραμμές του βιβλίου που διαβάζω. Όταν όμως αρχίζω και γράφω το βιβλίο στον υπολογιστή, χάνομαι με τις ώρες στο γραφείο μου.

 

Λίγα λόγια για το τελευταίο σας βιβλίο και τα μελλοντικά σας σχέδια.

Το αγόρι που διάβαζε στις κότες παραμύθια είναι ένα βιβλίο που μου έδωσε μεγάλη χαρά. Όχι μόνο γιατί τιμήθηκε με το βραβείο του κύκλου και το κρατικό βραβείο παιδικής λογοτεχνίας αλλά γιατί αγαπήθηκε από παιδιά και δασκάλους. Η ισοτιμία των φύλων, η ελευθερία στη γνώση, η τόλμη να αγωνίζεσαι για το δίκαιο το δικό σου και των άλλων είναι βασικά μου πιστεύω και έγιναν και αξίες του ήρωα του βιβλίου.

Υπό έκδοση βρίσκονται τρία καινούργια βιβλία και υπό επανέκδοση τα βιβλία της αγαπημένης σειράς «Μια φορά ήταν η Κολοτούμπα».

Αυτή την περίοδο ολοκληρώνω δύο βιβλία «Το Ξεσχολείο» και «ο Κακλός μαθητής» τα οποία μαζί με τα βιβλία μου «Η δασκάλα που το κεφάλι της έγινε καζάνι», «Ο δάσκαλος με τα όνειρα στα μάτια» και «Το φάντασμα του μαυροπίνακα» εκφράζουν το όνειρό μου για μία δημιουργική καινοτόμο και δημοκρατική εκπαίδευση που διδάσκει παιδιά και όχι γνώσεις.

 

Μια ευχή για τους αναγνώστες σας!

Κλείνω τα μάτια και φαντάζομαι τα παιδιά να πλατσουρίζουν σε πελάγη ευτυχίας. Άλλα να λικνίζονται στα κύματα πάνω σε καρπουζόφλουδες, άλλα να αλωνίζουν με πολύχρωμες μάσκες το βυθό κι άλλα να ταξιδεύουν από βιβλίο σε βιβλίο σε έναν καλύτερο κόσμο.

 

 

 

 

 

 

1 Σχόλιο

Σχολίασε
  1. πριν από 5 μήνες Λαμπρινή Σκούρσ

    Συγχαρητήρια για την ενδιαφέρουσα συνεντευξή σας, το συγγραφικό σας έργο και τις θέσεις σας για μια *καινοτόμο και δημοκρατική εκπαίδευση*.

    Απάντησε

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.