Ο Μαγικός Κόσμος του παιδικού βιβλίου: Συνέντευξη (Λένα Μερίκα)

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Λένα Μερίκα

 

Κυρία Μερίκα, ας αρχίσουμε με τα τρία πράγματα που θέλετε να γνωρίζουν οι αναγνώστες σας και δεν γράφονται στο βιογραφικό σας.

Τα βιογραφικά παραλείπουν στοιχειώδη πράγματα, π.χ. τα ... ζώδια. Ανήκω στον αστερισμό των Διδύμων, αναμενόμενο επομένως να διαθέτω κοινωνικότητα και επικοινωνιακή ικανότητα – λέμε τώρα, αλλά και κυκλοθυμία, ασυνέπεια, αστάθεια. Και να απεχθάνομαι τη μοναξιά – αν και εγώ την επιδιώκω, επειδή λατρεύω το διάβασμα. Ένας δίδυμος συχνά παλιμπαιδίζει και επιλέγει, λέει, να βρίσκεται με άτομα νεότερα από εκείνον. Νά λοιπόν η εξήγηση, γιατί γράφω βιβλία, κυρίως, για εφήβους: επιλέγω να περνάω χρόνο με ήρωες πολύ, πολύ νεότερούς μου!

Το περιβάλλον στο οποίο ζει κανείς θεωρώ ότι είναι επίσης σημαντικό. Εμένα, που έχασα πολύ νωρίς τη μητέρα μου, το ‘φερε η μοίρα μου να ζω περιβαλλόμενη από αρσενικούς και μόνον: πατέρα, αδέλφια, σύζυγο, παιδιά – όλα αγόρια.

Ίσως αυτό να φταίει που επέλεξα να φυτρώνω εκεί που δε με σπέρνουν όχι ως ... γάτα, αλλά ως «Φρίξος ο Ελληνόγατος», μια στήλη που σατιρίζει έμμετρα την επικαιρότητα στη διαδικτυακή εφημερίδα www.globalview.gr και στηνεφημερίδα “Κηφισιά”.

 

Ποια είναι η σχέση σας με τους ήρωες των βιβλίων σας; Υπάρχει σε αυτούς ένα δικό σας κομμάτι; Αν η Λένα ήταν ο ήρωας ή η ηρωίδα της, θα ήταν…

Η σχέση μας είναι έντονα αγαπητική. Περνάμε πολύ χρόνο μαζί και, θέλοντας και μη, οποιοσδήποτε γράφει, δεν μπορεί παρά να βάζει στους ήρωές του ένα κομμάτι του εαυτού του. Ποτέ ωστόσο δεν θα θεωρούσα τον εαυτό μου αρκετά ενδιαφέροντα ώστε, συνειδητά τουλάχιστον, να τον χρίσω ήρωα ενός βιβλίου. Αρκούμαι να επιστρέφω νοερά στα εφηβικά μου χρόνια και να φαντασιώνομαι, προσωρινά έστω, ότι είμαι η ... δαιμόνια ντετέκτιβ Θεοδώρα.ηολες κυρίως η θεοδώρΗ θεοδώραπου φαντάζεστε ωαναγνών σας;

Ποια είναι κατά τη γνώμη σας η πιο απαιτητική στιγμή κατά τη συγγραφή ενός κειμένου; Υπάρχουν μαύρες τρύπες στη διάρκεια της διαδρομής και τι κάνετε για να τις αποφύγετε;

Η μεγαλύτερη δυσκολία είναι, νομίζω, να σβήνεις απσπάσματα περιττά ή πλατειάζοντα στην αφήγησή σου, ώστε ο λόγος σου να είναι κατά το δυνατόν συνεκτικός και σύντομος. Αν κατά τη διάρκεια της συγγραφής παρουσιαστούν μαύρες τρύπες, δεν ξέρεις π.χ. πώς να συνεχίσεις σε κάποιο σημείο της πλοκής, να δώσεις την πρέπουσα λύση, δεν έχεις παρά να σταματήσεις και να περιμένεις τους ήρωές σου να δράσουν αυτοβούλως, να σου υπαγορεύσουν οι ίδιοι τη συνέχεια.

 

Πώς βρίσκετε τη «φωνή» των ηρώων σας; Περπατάτε μαζί τους , τους κρατάτε σφιχτά το χέρι ή τους αφήνετε χώρο για αυτόνομη δράση; Πότε νοιώθετε πως η ιστορία σας έχει ολοκληρωθεί;

Ναι, συμβαίνει πράγματι όταν εσύ κοιμάσαι, περπατάς, καθαρίζεις κρεμμύδια ή βρίσκεσαι αλλού γι’ αλλού, οι ήρωές σου να σου μιλάνε, και φυσικά εσύ δεν έχεις παρά να τους αφήσεις χώρο να δράσουν αυτόνομα και να σε οδηγήσουν. Αυτό αποδεικνύει άλλωστε ότι βαδίζεις σωστά, αφού οι ήρωές σου είναι ... ζωντανοί και έτσι εύκολα καταλήγεις στην ολοκλήρωση της ιστορίας, ξέρεις δηλαδή πού να γράψεις «τέλος». Ε, αν παραμείνουν θέματα εκκρεμή, τα κρατάς για το επόμενο βιβλίο.

 

Μύθος ή πραγματικότητα η άποψη πως οι έφηβοι δεν διαβάζουν; Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα στοιχεία, που πρέπει να διαθέτει ένα βιβλίο που απευθύνεται σε εφήβους;

Πραγματικότητα είναι. Άλλωστε ούτε οι μεγαλύτεροι διαβάζουν πολύ. Αυτό ανέκαθεν ίσχυε στη χώρα μας, ιδιαίτερα όμως σήμερα είναι φυσικό και αναμενόμενο, με τόσους περισπασμούς και οπτικά ερεθίσματα που απορροφούν την προσοχή μας.Τα στοιχεία που κατά τη γνώμη μου δέον να αποφεύγονται δια ροπάλου στη συγγραφή ενός βιβλίου, όχι μόνο για εφήβους, είναι η περιττολογία, οι πλατειασμοί και ο διδακτισμός. Κατά τ’ άλλα, νομίζω ότι τα πάντα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ενός βιβλίου για εφήβους, φτάνει να είναι δοσμένα έτσι ώστε να άπτονται των ενδιαφερόντων τους, με αναγωγές στη σημερινή και μελλοντική ζωή της σημερινής νεολαίας. Να τους αφορούν δηλαδή, σε τελική ανάλυση.

 

Πιστεύετε πως η ανάγνωση ενός βιβλίου μπορεί να αλλάξει μια ολόκληρη ζωή; Τα βιβλία συνεχίζονται από τους αναγνώστες τους;

Όχι βέβαια, αλίμονο. Σταδιακά όμως η καλλιέργεια που αποκομίζει κανείς μέσα από την ανάγνωση αρκετών σημαντικών βιβλίων μπορεί πράγματι να τον κατευθύνει σε ανάλογες επιλογές ζωής, επειδή ναι, πιστεύω ότι η πλοκή ενός βιβλίου συνεχίζεται νοερά από τον εκάστοτε αναγνώστη με αναφορές εκάστοτε, υποσυνείδητα έστω, στη δική του ζωή.

 

Η πανδημία είναι μια ακόμη κρίση για το βιβλίο ή μια πρόκληση για ριζικές αλλαγές; Οι σκέψεις, οι προβληματισμοί και οι προτάσεις σας;

Η πανδημία είναι μια κρίση για όλους τους τομείς της ζωής μας και συγχρόνως μια πρόκληση για ριζικές αλλαγές, παντού, με προεξάρχουσα, κατά τη γνώμη μου, την ανάγκη αντιμετώπισης του φαινομένου του θερμοκηπίου, της περιβαλλοντικής καταστροφής δηλαδή. Όσον αφορά στον εκδοτικό τομέα, τώρα, επιβάλλεται νομίζω η σταδιακή καθιέρωση και επικράτηση των ηλεκτρονικών εκδόσεων, που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση πολύτιμου χαρτιού, και των audiobooks.

 

Τι νομίζετε πως θα υποστήριζε την καλλιέργεια της αναγνωστικής ρουτίνας των εφήβων και των παιδιών στα σημερινά περιβάλλοντα εκπαίδευσης και ελεύθερου χρόνου;

Πρώτα απ’ όλα το ζωντανό παράδειγμα στο σπίτι, βλέποντας γονείς και φίλους να διαβάζουν. Επίσης η ύπαρξη ενημερωμένων βιβλιοθηκών σε σχολεία και σε Δήμους. Το θέμα είναι να γίνει η αρχή σε τρυφερή ακόμα ηλικία, επειδή το παιδί, αργά ή γρήγορα, συνειδητοποιεί ότι διαβάζοντας γίνεται συνδημιουργός. Σκεφθείτε μόνο πόσο συχνά, βλέποντας μια ταινία βασισμένη σε βιβλίο που ήδη έχουμε διαβάσει, απογοητευόμαστε, όχι επειδή η ταινία είναι κακή, αλλά επειδή εμείς διαβάζοντας είχαμε ήδη πλάσει στο μυαλό μας σκηνικά, πρόσωπα πρωταγωνιστών, τοπία, ήχους – είχαμε δηλαδή σκηνοθετήσει νοερά το έργο. Και αυτό είναι από μόνο του μια εμπειρία συναρπαστική, δεν είναι;

 

Έχετε κάνει μια μεγάλη διαδρομή στο χώρο του παιδικού και εφηβικού βιβλίου με πολλές τιμητικές διακρίσεις και βραβεύσεις Ποιες είναι οι παρατηρήσεις σας για την εξέλιξη του παιδικού και εφηβικού βιβλίου στην Ελλάδα μέσα στα χρόνια; Έχει αλλάξει το τοπίο του που ξεκινήσατε να γράφετε;

Το τοπίο έχει αλλάξει πολύ, επί τα βελτίω. Παρά την κρίση, σήμερα κυκλοφορούν αξιολογότατα βιβλία σε όλες ανεξαιρέτως τις κατηγορίες, οπότε το πρόβλημα είναι τί να πρωτοδιαλέξει κανείς. Την εποχή που εγώ ήμουν παιδί οι επιλογές ήταν ελάχιστες και τάχιστα τις είχες εξαντλήσει, οπότε, σε μικρή ακόμα ηλικία, στρεφόμασταν σε «απαγορευμένα» βιβλία για ενηλίκους που τα κρύβαμε και τα διαβάζαμε κρυφά από τους γονείς μας, πράγμα όχι κατ’ ανάγκην θετικό, που όμως συντελούσε πολύ στο να αντιμετωπίζουμε το βιβλίο γενικά ως αντικείμενο του πόθου και να το σεβόμαστε.

 

Λίγα λόγια για το τελευταίο σας βιβλίο και για τα μελλοντικά σας σχέδια!

Το τελευταίο μου βιβλίο «Ζωή στα ροζ» πραγματεύεται τη θέση της γυναίκας σε εποχές όχι και τόσο παλαιότερες, στην ελληνική επαρχία και όχι μόνο, με αναγωγές ωστόσο στο σήμερα, αφού οι ήρωές μου, το ντετεκτιβικό δίδυμο Μίλτος-Θεοδώρα, εξερευνούν την εξαφάνιση της 18-χρονης Ζωής και δε χάνουν την ευκαιρία να σχολιάζουν, με μια λοξή ματιά πάντα, τα τεκταινόμενα, αλλά και τη θέση της γυναικας σήμερα, όπου συχνά διαφωνούν κάθετα και ανταλλάσσουν πικρόχολα (και χιουμοριστικά ενίοτε) σχόλια. Η αιώνια διαμάχη αρσενικού-θηλυκού, δηλαδή.

Μελλοντικά σκοπεύω, αν τα καταφέρω, να οδηγήσω τους ήρωές μου στην εξιχνίαση μιάς σκοτεινής υπόθεσης που έχει τις ρίζες της στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής και του Εμφυλίου, κάπου την ελληνική επαρχία. Αν μου κάτσει τελικά ...

 

Πότε γράφετε και πού; Έχετε κάποιο αγαπημένο καταφύγιο; Ακολουθείτε μια συγκεκριμένη ρουτίνα συγγραφής;

Και ναι και όχι. Ως συνταξιούχος έχω την πολυτέλεια να γράφω οποτεδήποτε νιώσω έτοιμη, οπουδήποτε. Μοναδική μου απαραίτητη συντροφιά το αγαπημένο μου λαπτοπ – χωρίς αυτό δεν κάνω ούτε βήμα.

 

Ας κλείσουμε με μια ευχή για τους αναγνώστες σας!

Υγεία και μόνον υγεία! Όλα τα άλλα βρίσκονται!

 

 

 

 

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Σχολίασε
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Μπορείτε να είστε πρώτος που θα αφήσει ένα σχόλιο

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.