Ο Μαγικός Κόσμος του παιδικού βιβλίου: Συνέντευξη (Μερκούριος Αυτζής)

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ:

Από πού αντλείτε την έμπνευση για να γράψετε ένα βιβλίο;

Από οπουδήποτε και οτιδήποτε. Μπορεί να είναι ένα καθημερινό γεγονός, κάτι που είδα ή άκουσα, μια σκέψη ή ιδέα που σφηνώθηκε στο μυαλό μου, μια συζήτηση, ένας περίπατος… Μπορεί να είναι γεγονότα της καθημερινότητας, από την επικαιρότητα ή την ιστορία… Η αλήθεια είναι πως καθετί που συμβαίνει γύρω μου είναι ένα ερέθισμα που ως τέτοιο το αντιμετωπίζω. Και αυτό δεν το επιδιώκω, δεν βασανίζω τον εαυτό μου για να το βρω, έρχεται από μόνο του αβίαστα, χτυπά την πόρτα του μυαλού μου, και μόνο εάν βρει πρόσφορο έδαφος, βρει κατάλληλες συνθήκες και πυροδοτήσει το ενδιαφέρον και τη φαντασία μου μπολιάζεται και αρχίζει σιγά-σιγά να παίρνει μορφή. Σε κάθε περίπτωση η έμπνευση έρχεται και μπολιάζει κρυφές ή και φανερές πτυχές του εαυτού μου. Και το προϊόν αυτού του εμβολιασμού εμπεριέχει κομμάτια του εαυτού μου και με φωτογραφίζει.

 

Ποιο περιβάλλον σας εμπνέει, ώστε να μπορείτε να αποδίδετε καλύτερα στο γράψιμο;

Δεν έχω βρει σταθερά ένα συγκεκριμένο περιβάλλον για να γράφω. Τα πρώτα χρόνια έγραφα με στυλό σε χαρτιά και αυτό το έκανα παντού˙ στο πάρκο, στην παραλία, στην καφετέρια, στο καθιστικό του σπιτιού μου, οπουδήποτε, με την παρουσία άλλων ανθρώπων γύρω μου και φυσικά με τη σχετική φασαρία. Τα τελευταία είκοσι χρόνια γράφω σε υπολογιστή και έχω επιδιώξει στο σπίτι μου να δημιουργώ κάθε φορά, λόγω των πολλών μετακομίσεων, έναν δικό μου χώρο, το γραφείο μου. Αυτό ωστόσο άλλοτε βρίσκεται μέσα στο καθιστικό, με τα μέλη της οικογένειας γύρω μου με ό,τι αυτό σημαίνει, και άλλοτε σε ξεχωριστό χώρο. Τελευταία στη σοφίτα του σπιτιού, που μου παρέχει πρωτίστως απομόνωση για τις ώρες που αυτή είναι απαραίτητη, ιδανική ατμόσφαιρα, ηρεμία αλλά και απεριόριστη θέα προς τη θάλασσα. Την περίοδο των διακοπών μου το σπιτάκι που έχουμε βρει για να παραθερίζουμε δίπλα στη θάλασσα μου παρέχει μια μικρή γωνιά μέσα σ’ έναν όμορφα διαμορφωμένο κήπο που το περιβάλλον του έχει όλα τα χαρακτηριστικά που προανέφερα. Ιδανική ατμόσφαιρα, ηρεμία, απομόνωση, λουλούδια και την Τσίκα, ένα Πόιντερ, γύρω μου να μου κάνουν παρέα και τη θάλασσα στα πόδια μου.

 

Ετοιμάζεται κάποιο καινούριο βιβλίο αυτήν την εποχή;

Ναι. Πρόκειται να κυκλοφορήσουν δύο καινούρια βιβλία. Το πρώτο από τις εκδόσεις Κόκκινη Κλωστή Δεμένη μέχρι και το τέλος του 2017 και είναι ένα αντιπολεμικό παραμύθι. Το δεύτερο από τις εκδόσεις Ψυχογιός περίπου την άνοιξη του 2018 και είναι ένα μυθιστόρημα για παιδιά και εφήβους με οικολογικό περιεχόμενο.

Επίσης, επειδή ποτέ δεν ησυχάζω, υπάρχουν στα σκαριά και άλλα δύο, ένα βραχείας φόρμας και ένα ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά έχουν ακόμα δρόμο να διαβούν και… Υπομονή!

 

Όταν αποφασίζετε να γράψετε ένα βιβλίο, έχετε στο νου σας τους χαρακτήρες ή την πλοκή;

Όπως είπα και πριν, για να γράψω ένα καινούριο κείμενο θα πρέπει να προηγηθεί το ζωογόνο μπόλιασμα. Αυτό σημαίνει πως ξέρω πάρα πολύ καλά από την αρχή τι θέλω να γράψω και τι θα είναι αυτό που θα γράψω, εάν δηλαδή θα είναι ιστορία βραχείας φόρμας, παραμύθι ή μυθιστόρημα. Από την αρχή είναι ξεκάθαρο το θέμα, ο τίτλος κι ένας πρώτος σκελετός, κάποιοι βασικοί χαρακτήρες και κάποιοι κομβικοί σταθμοί της υπόθεσης. Στην πορεία, καθώς η πλοκή αναδύεται, παρουσιάζονται καινούριες πτυχές και ζωντανεύουν και άλλοι χαρακτήρες, όσοι δηλαδή χρειάζονται για την εξέλιξη της υπόθεσης. Πολλές φορές η ίδια η εξέλιξη με παρασύρει προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση και κατά συνέπεια μου υποδεικνύει να ζωντανέψω τον έναν ή τον άλλον ήρωα. Αυτό δεν είναι πάντοτε καλό. Μπορεί να είναι και παγίδα. Και άρα χρειάζεται μέτρο. Κάτι που ελέγχει ή οφείλει να ελέγχει ο συγγραφέας, δηλαδή εγώ. Φυσικά για την οικονομία της ιστορίας είναι σημαντικό να κρατάμε πάντα τις σχετικές ισορροπίες.

 

Ταυτίζεστε με τους ήρωες των βιβλίων σας;

Αυτό γίνεται αβίαστα από την πρώτη στιγμή. Γίνομαι ένα με τους ήρωες και ως φίλος και συνοδοιπόρος τους ταξιδεύω μαζί τους. Μοιράζομαι τις ανησυχίες τους και χαίρομαι με τις χαρές τους και λυπάμαι με τις λύπες τους. Την ώρα της δημιουργίας είμαι εκεί, μαζί τους, ζω ό,τι κι εκείνοι και αυτό είναι συναρπαστικό.

 

Τι είναι αυτό που αναζητά το παιδί σε μία ιστορία; Να το διδάξει ή να το διασκεδάσει;

Την απόλαυση. Το παιδί από τη φύση του θέλει να διασκεδάσει, να γελάσει, να γεμίσει η ψυχή του. Αλίμονο εάν και μέσα από τα λογοτεχνικά κείμενα επιδιώκαμε να διδάξουμε. Δεν είναι λίγες οι φορές που το παιδί αναζητά να ξεφύγει από τη βαριά καθημερινότητα, να δραπετεύσει από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει. Και είναι και αναγκαίο και θεραπευτικό να ξεφεύγει από τα «πρέπει» και τα «μη». Είναι αναγκαίο να αναπνέει, να χαλαρώνει, να ισορροπεί και αυτά εκτός από το παιχνίδι, του τα προσφέρει ή οφείλει να τα προσφέρει το λογοτεχνικό βιβλίο, μια καλή ιστορία κι ένα συναρπαστικό παραμύθι ή μυθιστόρημα.

 

Η ανάγνωση είναι ένα θεραπευτικό ταξίδι;

Όπως προείπα, η ανάγνωση είναι απόλαυση. Είναι μια πολύπλοκη διεργασία που όταν η ιστορία είναι συναρπαστική επιστρατεύονται ακούσια όλες μας οι αισθήσεις. Σε κάθε περίπτωση διαβάζοντας ένα βιβλίο της αρεσκείας μας, ανακαλύπτουμε πτυχές του εαυτού μας. Ταξιδεύουμε παρέα με τους ήρωες, ταυτιζόμαστε μαζί τους, ακολουθούμε κάθε τους βήμα, γνωρίζουμε καινούριους κόσμους, βλέπουμε πως σκέφτεται και δρα ο άλλος, συγκρίνουμε, βγάζουμε συμπεράσματα… Είναι δηλαδή ένα ταξίδι που συνεπαίρνει και θεραπεύει το νου και την ψυχή.

 

Θεωρείτε το παιδικό κοινό, ώριμο αναγνωστικό κοινό;

Το παιδί από τη φύση του είναι αγνό, καθαρό, ατόφιο χρυσάφι. Είναι συνάμα και το πλέον απορροφητικό σφουγγάρι. Από την πρώτη μέρα ρουφάει το καθετί. Ένα άλλο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι η ανάγκη του για ισορροπία και δικαιοσύνη, για χαρά και ευτυχία, το λεγόμενο αίσιο ή ακόμα καλύτερα το χαρούμενο τέλος. Συνεπώς από εμάς τους μεγάλους εξαρτάται τι κοινό γίνεται ή θα γίνει. Ζώντας εδώ και τριάντα χρόνια για αρκετές ώρες την ημέρα με τα παιδιά έχω πειστεί πως το παιδί έχει και κρίση και άποψη κι είναι ένας αξιόλογος συνομιλητής που άπειρες φορές σε αφήνει άφωνο με την κρίση του. Βεβαίως και έχει έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης από εμάς τους ενήλικες. Ευτυχώς! Και βλέπει από άλλη οπτική γωνία τη ζωή και τα πράγματα. Συνάμα λόγω της καθαρότητάς του δεν διαπραγματεύεται το αίσιο τέλος, το θεωρεί δεδομένο. Πιστεύει στο θαύμα, πιστεύει στο ακατόρθωτο και δεν συγχωρεί το άδικο. Στο χέρι μας λοιπόν είναι να το εμπιστευτούμε, να του προσφέρουμε το ιδανικό περιβάλλον και να του δώσουμε χώρο πρωτίστως για να αναπνεύσει και κατ’ επέκταση για να εκφραστεί και να δημιουργήσει.

 

Τι πρέπει να κάνει ένας γονιός ή ένας εκπαιδευτικός για να αγαπήσει το παιδί το βιβλίο;

Μια εικόνα ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις. Και η καλύτερη εικόνα για το παιδί που θέλουμε να αγαπήσει το βιβλίο και την ανάγνωση είναι αυτή της μαμάς και του μπαμπά που διαβάζει. Ο μπαμπάς και η μαμά είναι τα πρότυπα για το παιδί τους. Και ο μπαμπάς και η μαμά που δε διαβάζουν δεν μπορούν να έχουν την απαίτηση ή την ψευδαίσθηση το παιδί τους να αγαπήσει το βιβλίο. Είναι αστείο. Συνεπώς το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουν οι γονείς είναι να αγαπάνε οι ίδιοι το βιβλίο και να αφιερώνουν ουσιαστικό χρόνο στο παιδί τους. Να του δίνουν χρόνο και χώρο. Να το εμπιστεύονται και να το υπολογίζουν. Να κάνουν πράγματα μαζί. Όλα τα άλλα, ο τρόπος, οι τεχνικές, οι δράσεις θα έρθουν αυτόματα, μέσα από την ανακάλυψη…

Για τους εκπαιδευτικούς τα πράγματα είναι λίγο πιο σύνθετα. Σίγουρα δεν φτάνει να πούμε στα παιδιά «πάρτε αυτό το βιβλίο, διαβάστε το και γράψτε μου τι λέει». Υπάρχουν πολλά άρθρα που αναφέρονται στις τεχνικές και τις μεθόδους που ένας δάσκαλος μπορεί να εφαρμόσει για να κάνει τους μαθητές του να αγαπήσουν το βιβλίο. Εγώ από όλα αυτά θα πω μόνο τούτο. «Το λογοτεχνικό βιβλίο μπορεί να μετατραπεί στα χέρια του ένα εξαιρετικό εργαλείο κι ένα ραβδί που μόνο θαύματα μπορεί να κάνει».

 

Ποια είναι η αγαπημένη σας φράση ή ρητό;

Τρεις είναι οι αγαπημένες μου φράσεις.

Ο στίχος του Καβάφη «Σαν πας στον πηγαιμό για την Ιθάκη να εύχεσαι να ’ναι ο δρόμος σου μακρύς…»

Ο στίχος «Η σωτηρία της ψυχής είναι μεγάλο πράγμα…»

Και η φράση του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Τα βιβλία είναι καθρέφτες˙ βλέπεις σε αυτά ό,τι είναι μέσα σου».

 

Τι εύχεστε για το 2018;

Εύχομαι το 2018 να είναι ειρηνικό για όλο τον κόσμο και να 'ναι μια χρονιά γεμάτο αγάπη, με περισσότερη αλληλεγγύη και αλληλοσεβασμό. Μια χρονιά περισυλλογής μα και συλλογικής προσπάθειας για μια ποιοτικότερη ζωή!

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Σχολίασε
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Μπορείτε να είστε πρώτος που θα αφήσει ένα σχόλιο

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.