Συζήτηση για παρεμβάσεις. Δίκη Ελένης Τοπαλούδη, πλατεία Ομόνοιας, γκράφιτι, εισαγγελικές και ψυχιατρεία… Γράφει ο Φ.Θαλασσινός

Συζήτηση για παρεμβάσεις. Δίκη Ελένης Τοπαλούδη, πλατεία Ομόνοιας, γκράφιτι, εισαγγελικές και ψυχιατρεία…

 

Όταν μιλάμε για παρεμβάσεις συνήθως μιλάμε για δράσεις που ανακόπτουν την φυσική τάξη ή ροή των πραγμάτων. Μπορεί να είναι θετικές ή και αρνητικές. Η κακογουστιά της σύγχρονης Αθήνας είναι γνωστή. Απ’ τα μνημεία σύγχρονης τέχνης που κοσμούν τους δημόσιους χώρους της μέχρι και άλλες ακαλαίσθητες εικαστικές εγκαταστάσεις σ’ αυτούς. Θυμάμαι το μνημείο για την Γενοκτονία των Ποντίων. Κινήσεις της νέας τάξης πραγμάτων που αποσκορακίζουν τις κλασικές αναπαραστατικές μορφές της τέχνης για να καλύψουν την ιστορία με λήθη. Τη γενεαλογία του προσώπου με καινούργιες ελευθερίες, αποσχιστικές προς την συγκρότηση εθνικής ταυτότητας και το φτιάξιμο ζωογόνων δεσμών με το παρελθόν. Μ’ αρέσουν οι καλοπροαίρετες παρεμβάσεις. Ειδικά για μια πόλη σαν την Αθήνα, πνιγμένη στο τσιμέντο, που για ν’ ανακαλύψεις τις αρχιτεκτονικές ομορφιές της είναι αναγκαίο πρώτα απ’ όλα να εντρυφήσεις στα κατατοπιστικά βιβλία του Νίκου Βατόπουλου. Η τελευταία παρέμβαση εξωραϊσμού της Αθήνας έγινε στην πλατεία Ομόνοιας με την τοποθέτηση ενός μεγάλου πανέμορφου σιντριβανιού επάνω στην πεζοδρομημένη έκταση της. Ένα σιντριβάνι φιλικό προς τις πολλές φυλές της περιοχής, και κυρίως τους αλλοδαπούς που ξεκουράζονται εκεί και έχουν κάνει την πλατεία υπαίθριο καφενείο. Είμαι βέβαιος πως αυτή η όψη της Ομόνοιας θα άρεσε και στον Γιώργο Ιωάννου.

 

Όταν οι Έλληνες νιώσουμε προδομένοι απ’ τις εκάστοτε κυβερνήσεις μας, ευελπιστούμε στην θαυμαστή παρέμβαση κάποιου σωτήρα, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με θέματα εθνικής κυριαρχίας. Το συναίσθημα της καταπατημένης μας περηφάνειας και αξιοπρέπειας είναι πραγματικά δυσκόλως διαχειρίσιμο. Και γι’ αυτό βράζει το συλλογικό θυμικό μας και ευχόμαστε πολέμους. Ονειρευόμαστε νίκες κατά των Τούρκων. Γιατί οι κυβερνήσεις μας υιοθετούν την διπλωματία του κατευνασμού και ούτε καν προχωρούν σε αμυντικές επικοινωνιακές πράξεις ρητορικής ισχύος, με σαφή υπονοούμενα και για την στρατιωτική υπεροπλία μας. Ισχύει δεν ισχύει, δεν έχει σημασία. Αυτό που ξέρω είναι ότι σε κάθε θερμό επεισόδιο με την Τουρκία μέσα μου βράζω και βρίζω, λες και η οργή μου έχει την δύναμη να κάνει το καλύτερο για την χώρα μας. Αναζητώ ανάμεσα σε ξένα κράτη εκείνο που όντας παντοδύναμο θα συμβάλλει στην αποκατάσταση της τάξης. Ενισχύω θαρρείς τα λόγια μου με μαγικές ιδιότητες. Γίνομαι ένας μάγος της πατρίδας μου. Ένας εχθρός που πρέπει να φοβάται ο Ερντογάν.

 

Στις αισθητικές παρεμβάσεις είναι και τα γνωστά μας γκράφιτι. Αυτά που πιο πολύ μοιάζουν με έργα τέχνης. Για τ’ άλλα θα μιλήσω πιο κάτω. Τα γκράφιτι είναι μια δεύτερη ιστορία της πόλης. Εικόνες με έντονους και πολύχρωμους συμβολισμούς, λένε πράγματα που είναι πιο κοντά στο τοπικό και το προσωπικό απ’ ότι στο εθνικό και το συλλογικό. Θυμάμαι τις εγκαταστάσεις των εκδόσεων Γαβριηλίδη του Σάμη Γαβριηλίδη στην Αθήνα, με το υπέροχο καφέ στο εσωτερικό τους και την μαγική δροσερή αυλή στο πίσω μέρος τους. Παντού γύρω γύρω γκράφιτι με πρόσωπα ποιητών και άλλα που απεικόνιζαν μικρά παιδιά. Ήταν σαν ζωντανές υπάρξεις, δημιουργούσαν μια αίσθηση συνύπαρξης ακόμη και σε κάποιον που απολάμβανε το ποτό του μόνος του παρέα με τον ζωγραφισμένο Καβάφη και τον Πόε. Τα γκράφιτι σημαδεύουν τις περιοχές που είναι ελεύθερες για όλους να τις ζήσουν. Χωρίς καμμιά διάκριση. Τα συνθήματα -γκράφιτι που δεν σέβονται μια πόλη- αποδεσμεύουν ή δεσμεύουν ένα δημόσιο χώρο ανάλογα με τις πολιτικές που στηρίζει ο κάθε επισκέπτης του. Αυτά είναι τα δυσειδή δημιουργήματα βανδάλων. Χαλάνε το ήδη επιβαρυμένο τοπίο μιας πόλης. Αναμοχλεύουν απ’ τα σπλάχνα της κοινωνίας τις αντίρροπες μεταξύ τους δυνάμεις. Τις συγκρουσιακές ροπές των ιδεολογικών κινημάτων.

 

Γνωρίζω και για ψυχασθενείς μανιοκαταθλιπτικούς και σχιζοφρενείς που όντας μόνοι τους στη ζωή, δεν μπορούν να ακολουθήσουν την φαρμακευτική τους αγωγή και δεν παίρνουν τα φάρμακα που χρειάζεται να πάρουν για να αποκτήσουν κάποιες απ’ τις χαμένες δεξιότητες τους. Η κοινωνική λειτουργικότητα αυτών των ατόμων ελαττώνεται έως και ξεφεύγει από κάθε έλεγχο και γίνεται προφανές ότι δεν μπορούν να ζήσουν έτσι ανάμεσα μας. Θα μπορούσαν, αν η τρέλα, για την οποία έγραψε ένα γνωστό εγκώμιο ο Έρασμος, γινόταν αποδεκτή σαν μια πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης που έχει απομακρυνθεί μετά και την κατίσχυση του ορθολογισμού. Σοβεί και ξεσπά κάποτε σε όλους μας. Σε άλλους εμφανίζεται μόνιμα και όταν εκτροχιαστούν, τους μαζεύει η αστυνομία και με εισαγγελική παρέμβαση κλείνονται σε κάποια ψυχιατρική κλινική για να μπορέσουν να επανενταχτούν μετά από θεραπείες στην κοινωνία. Αυτά είναι τα άσχημα των σύγχρονων κοινωνιών. Δεν δίνουν την δυνατότητα σε κάποιον να υπάρξει όπως είναι. Πράγματα που παλιότερα ήταν διαταραχές, σήμερα αποχαρακτηρίζονται. Πράγματα που ακόμη παλιότερα ήταν απλώς όψεις της ύπαρξης μας, συνιστούν πλέον αιτίες για νοσηλεία. Θα χρειαστούν πολλά χρόνια ακόμη μέχρι να καταλάβουμε πως η δυσφορία που αισθάνεται ο ψυχωσικός ή ο νευρωτικός έγκειται στην κοινωνική άρνηση της αναγνώρισης τους ως ίδιους με τους λογικούς.

 

Σε διαλόγους μεταξύ συγκεκριμένου αριθμού ανθρώπων, κανονισμένου από πριν τη συζήτηση, η συμμετοχή ενός παραπάνω θεωρείται παρέμβαση. Μπορεί να συμβαίνει για λόγους καταπράυνσης των πνευμάτων. Πάντοτε όταν μια παρέα τσακώνεται, υπάρχει κάποιος που δεν συμμετέχει στην λεκτική διαμάχη, σιωπηλός, προσηλωμένος στα δικά του. Μιλά μόνο για να επαναφέρει την ηρεμία. Να μην πληγούν σχέσεις φιλίας χρόνων.

 

Η εισαγγελέας στην δίκη της Ελένης Τοπαλούδη με την αγόρευση της επέδειξε παρεμβατική συμπεριφορά. Αν δεν το έκανε αυτό, να τα βάλει όλα σε μια σειρά, να παραθέσει την επιχειρηματολογία της με τόσο ξεκάθαρο τρόπο, πραγματικά θα μπορούσαμε να μην έχουμε το σωστό αποτέλεσμα. Η συμπερίληψη στον λόγο της συναισθηματικά φορτισμένων φράσεων ήταν μια σωστή επιλογή. Ενδεικτική της συμπόνιας, της εμπέδωσης μέχρι και της πιο ασήμαντης πράξης βίας απέναντι στο θύμα. Εκείνες τις στιγμές που η εισαγγελέας αγόρευε, επί της ουσίας γινόταν μια ρητορική αναπαράσταση όσων τράβηξε η Ελένη. Αναρωτιέμαι πώς άντεξε η δικαστής και σήκωσε τόσο πόνο. Οι δικηγόροι δεν νομίζω να πλήχθηκαν περισσότερο απ’ όσο τους πρέπει. Είναι ένα δύσκολο επάγγελμα, διακυβεύονται στις επιτελέσεις του πάρα πολλές αξίες. Πρωτίστως η δικαιοσύνη. Η παρέμβαση της κυρίας Δόγκα, έδωσε ένα απ’ τα σπουδαιότερα ελληνικά κείμενα για την αξία του ανθρώπου, της γυναίκας, του θύματος. Ήταν ο σπαρακτικότερος επικήδειος για την φοιτήτρια που πέθανε τόσο βασανιστικά. Ήταν αυτό που χρειαζόμασταν όλοι να μας εμβολίσει. Ένα θαύμα για την γιατρειά της τυφλότητας μας. Πρέπει να διδαχτούμε απ’ την συναισθηματική μας ανάμειξη στον ξένο πόνο. Αν δεν τον κάνουμε δικό μας, δεν θα γίνουμε ποτέ άνθρωποι. Απ’ όλα όσα είπε η σπουδαία αυτή γυναίκα κρατάω τα εξής, απευθύνθηκε στη μητέρα της δολοφονημένης, «πρέπει να είστε υγιής, να ζήσετε γιατί έχετε και άλλο παιδί, να μου κάνετε τη χάρη. Αυτό που καλύτερα απηχεί την αλήθεια, που θέλετε να ακούσετε είναι ότι το παιδί σας, ήχθη ως πρόβατο επί σφαγή και ως αμνός άμωμος. Ας επικρατήσει Δικαιοσύνη και ας χαθεί ο κόσμος όλος. Αυτό εκφράζει την εισαγγελέα της έδρας. Δεν με ενδιαφέρει όσο και αν πιέζανε, αν πιέζανε, ας χαλάσει ο κόσμος όλος, ας γκρεμιστεί αλλά ας επικρατήσει η Δικαιοσύνη. Δεν είχα την τιμή να γνωρίσω την Ελένη, όμως θα είναι εφεξής κομμάτι της ζωής μου. Μη φανταστείτε ότι η δίκη τελειώνει και εμείς βγάζουμε από πάνω μας τα πάντα, όπως έκαναν αυτοί οι δυοτύποι»…

 

Κείμενο: Φώτης Θαλασσινός

 

 

2 Σχόλια

Σχολίασε
  1. πριν 1 μήνας ΚΑΡΕΚΛΑΤΟΣ

    ΜΙΑ ΧΑΡΑ ΤΑ ΛΕΣ ΤΑ ΓΡΑΦΕΙΣ ΩΡΑΙΟΣ ΤΥΠΟΣ ΕΙΣΑΙ ΑΣ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΕΝΑΝ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΠΟΙΟ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΣ

    Απάντησε
  2. πριν 1 μήνας Φώτης Θαλασσινός

    Σ΄ευχαριστώ πολύ για το σχόλιο σου. Υποτίθεται πως γι' αυτό, την αλλαγή που λες, γράφονται κάποια κείμενα. Για την ευαισθητοποίηση. Εύχομαι να συμβούν.

    Απάντησε

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.