Κως Τότε και Τώρα : Σαν σήμερα η εκτέλεση των Ιταλών Αξιωματικών στο Λινοπότη (α μέρος)

Η εκτέλεση των Ιταλών αξιωματικών στον Λινοπότη[i] είναι το μεγαλύτερο μαζικό έγκλημα πολέμου των Γερμανών στα Δωδεκάνησα. Η πράξη αυτή είχε σκοπό να προειδοποιήσει όλους όσοι αντιστέκονταν ότι θα θεωρούνταν προδότες του Άξονα και το μόνο που τους άξιζε ήταν ο θάνατος[ii]. Τα στοιχεία που υπάρχουν μέχρι σήμερα είναι ανεπαρκεί η εκτέλεση έγινε μόνο σε μία ημέρα 5/10/1943 ή σε τρεις συνεχόμενες 5,6,7 ημέρες.

Από το 1988, που άρχισα να μελετώ αυτό το γεγονός, πραγματοποίησα έρευνα στην περιοχή και συνεντεύξεις με κατοίκους και παλιούς Ιταλούς στρατιώτες. Επίσης βρήκα διάφορα σχετικά έγγραφα. Είχα την τύχη να μιλήσω και με τον τελευταίο επιζώντα αυτόπτη μάρτυρα. Το 1995 δημοσίευσα τα μέχρι τότε στοιχεία, που συγκέντρωσα: Κογιόπουλου Κ., Η ιταλική ανακωχή 8/9/1943. Η εκτέλεση των Ιταλών αξιωματικών στον Λινοπότη και η δίκη του στρατηγού Müller, Τα Κωακά 5 (1995), σσ. 312 - 369. Αργότερα έγραψα ένα εκτενές κεφάλαιο στο βιβλίο μου Κως 1912 – 1948. Από την κατοχή στην ενσωμάτωση. 2011. Οι εργασίες μου αυτές συγκεντρώθηκαν στο βιβλίο που εξέδωσα στα ιταλικά. Kos– Egeo Ottobre 1943. L’eccidio degli ufficiali italiani. 2013. ‘Οά αυτά τα στοιχεία και δημοσιεύσεις μπορείτε να τα δείτε στο αναγνωστήριο στο https://www.koshistory.gr/bivlia-pdf

Μετά το τέλος της μάχης και την κατάληψη της Κω, στις 4 Οκτωβρίου, οι Γερμανοί άρχισαν να συλλαμβάνουν τους Άγγλους και τους Ιταλούς. Τους μεν Άγγλους τους συγκέντρωσαν στο διοικητήριο, εκτός από μερικούς που βρέθηκαν στο κάστρο, τους δε Ιταλούς τους οδήγησαν σε δύο στρατόπεδα συγκέντρωσης, στο κάστρο της νεραντζιάς στην Κω και στο αεροδρόμιο στην Αντιμάχεια.

Οι Ιταλοί αξιωματικοί διαχωρίστηκαν αμέσως από τους άλλους αιχμαλώτους και τους μετέφεραν πεζούς στα κτήρια του στρατοπέδου του Λινοπότη (πρώην αγροτικού συνεταιρισμού). Εκεί ο στρατηγός W. F. Müller ανέκρινε? την ομάδα που προερχόταν από το κάστρο της νεραντζιάς. Ξεχώρισε μερικά άτομα, που θεώρησε, ότι δεν πήραν μέρος στη μάχη· τους υπολοίπους τους καταδίκασε.

Το ίδιο έγινε και με τους λίγους Ιταλούς αξιωματικούς, που βρίσκονταν αιχμάλωτοι στο στρατόπεδο της Αντιμάχειας. Εκεί ο λοχαγός Kuhlmann, αφού τους ανέκρινε, ξεχώρισε μια μικρή ομάδα, που θεώρησε ότι δεν αντιστάθηκε στους Γερμανούς, ενώ τους υπόλοιπους τους έστειλε στον Λινοπότη, όπου φυλακίστηκαν μαζί με τους προηγούμενους.

Στον Λινοπότη έγινε μια ακόμη ανακατάταξη των δύο ομάδων με αδιευκρίνιστα κριτήρια μέχρι σήμερα. Αυτοί, που επρόκειτο να εκτελεστούν, κλείστηκαν σε διαφορετικό χώρο από τους άλλους, που θα επιζούσαν.

Τα γεγονότα δεν έχουν διευκρινιστεί πλήρως και δεν έχουν βρεθεί μέχρι και σήμερα επίσημα γερμανικά έγγραφα σχετικά μ’ αυτό το γεγονός. Οι ναζιστές γνώριζαν ότι η εκτέλεση αιχμαλώτων είναι παράνομη και φρόντισαν να κρύψουν τις βρωμιές τους. Πιθανά τις δύο επόμενες ημέρες χωρίστηκαν σε ομάδες των δέκα ατόμων και μεταφέρθηκαν σε μια ζώνη κοντά στην Αλυκή[iii], όπου εκτελέστηκαν και θάφτηκαν.

Το έγκλημα δεν θα μπορούσε να μείνει πολύ καιρό κρυμμένο· στο τέλος του 1944 εντοπίστηκε ο χώρος της πρόχειρης ταφής. Τον Μάρτιο του 1945 έγινε η ανασκαφή και ανακαλύφθηκαν 8 μαζικοί τάφοι με 66 σορούς. Από αυτούς αναγνωρίστηκαν 36, ενώ δεν μπόρεσαν να αναγνωριστούν οι υπόλοιποι. Μέχρι σήμερα αγνοούνται 35 με 37 τουλάχιστον άτομα.

Οι αναφορές και οι μαρτυρίες των Ιταλών αξιωματικών, που επέζησαν, δεν συμφωνούν μεταξύ τους και δεν διευκρινίζουν ούτε τον ακριβή αριθμό των εκτελεσθέντων, ούτε την ακριβή ημέρα της εκτέλεσης, ή άλλες πιθανές τοποθεσίες που μπορεί να έγιναν εκτελέσεις, εκτός του Λινοπότη[iv](π.χ. Σκανδάρι, Ζηπάρι). Παραμένουν πολλά ερωτήματα, που ζητούν ακόμη απαντήσεις.

Πόσοι ακριβώς Ιταλοί αξιωματικοί, βρίσκονταν στο νησί στις 3 Οκτωβρίου[v]? Ήταν μόνο της φρουρά της Κω ή και από την Ρόδο?

Οι σημαντικότερες αναφορές σχετικά με αυτό είναι των υπολοχαγών C. Taberini και E. Aiello, του στρατιωτικού ιερέα, υπολοχαγού O. Sportoletti, του ιερέα M. Bacheca και του διοικητή της αστυνομίας, υπομοίραρχου D. Zucchelli. Από τις αναφορές των επιζώντων, που βρίσκονταν τότε στην Κω, παρουσιάζεται παρακάτω ο αριθμός και η τύχη των Ιταλών αξιωματικών της φρουράς Κω. Η τελευταία έρευνα έγινε από ομάδα Ιταλών ερευνητών στο χώρο των τάφων που οργάνωσε ο φίλος της ομάδας συγγραφές Pietro Giovanni Liuzzi (Επιχείρηση Λυσίας) το 2015 και κατέγραψε στο βιβλίο του Operazione Lisia.

ΠΗΓΕΣ

[i] Notiziario dei Reduci, n. 68, Novembre – Dicembre 1992, σσ. 7 – 10. Η Κως ονομάστηκε «μικρή Κεφαλονιά», λόγω της ομοιότητας της σφαγής των Ιταλών στο ομώνυμο νησί. Επίσης «Katyn του Αιγαίου», λόγω της παρόμοιας σφαγής των 10.000 αιχμαλώτων Πολωνών αξιωματικών από τους Ρώσους, το 1940 στο Katyn της Ρωσίας.

[ii] Η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στη Γερμανία στις 13 Οκτωβρίου 1943, δηλαδή μετά την κατάληψη της Κω. Η εκτέλεση στηρίχθηκε στη διαταγή αρ. 005282/43 της 15ης/9/1943 της O.K.W.

[iii] Η ακριβής τοποθεσία εκτέλεσης δεν είναι γνωστή· πιθανόν να είναι κοντά στο χώρο που βρέθηκαν οι ομαδικοί τάφοι. Οι Ιταλοί αναφέρουν το Φούσκωμα σαν τοποθεσία της εκτέλεσης. – Χατζηβασιλείου, Ιστορία, σ. 568. Αναφέρει την τοποθεσία Νιδιές. Στον ιταλικό χάρτη του γεωγραφικού ινστιτούτου στρατού η ζώνη αναφέρεται σαν Βάι.

[iv] Fino Don Edoardo, σ.181. Αναφέρει ότι, οι αξιωματικοί που ήταν κλεισμένοι στο κάστρο της Κω, μεταφέρθηκαν στον Λινοπότη, όπου έγινε μια υποτιθέμενη ανάκριση από τον Μüller, που τους ζήτησε να γίνουν συνεργάτες των Γερμανών. Οι περισσότεροι δεν δέχθηκαν και το απόγευμα της 5ης Οκτωβρίου, οδηγήθηκαν ο ένας πίσω απ’ τον άλλο προς την ακτή, και εκεί στην περιοχή Φούσκωμα, εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς. – Αvvenimenti, σ. 366.Αναφέρει ότι, οι Ιταλοί αξιωματικοί υποχρεώθηκαν να σκάψουν τους τάφους τους και μετά εκτελέσθηκαν σε ομάδες των 8 -10 ατόμων, τις ημέρες μεταξύ 4 και 6 Οκτωβρίου. Ο συνταγματάρχης Leggioφαίνεται ότι εκτελέσθηκε από τους πρώτους. Οι νεκροί πιθανά ξεπερνούν τους 100. – La resistenza, σ. 398. Αναφέρει ότι, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του διοικητή των καραμπινιέρων D. Zucchelli και του στρατιωτικού ιερέα O. Sportoletti, οι εκτελέσεις έγιναν μεταξύ 5 και 7 Οκτωβρίου. Μάλιστα υπάρχει η μαρτυρία των δύο Ιταλών στρατιωτών, των αδελφών Bacci, οι οποίοι ανέφεραν ότι στις 4 Οκτωβρίου έσκαψαν τους τάφους. Επίσης μερικοί πολίτες άκουσαν τους πυροβολισμούς.

[v] A.U.S.S.M.E., Diari storici 848. Σύμφωνα με τη μισθολογική κατάσταση των αξιωματικών του 10ου συντάγματος, τον Αύγουστο του 1943 στην Κω υπήρχαν 150 άτομα μαζί με τις ενισχύσεις. Τα 58 άτομα ανήκαν στο πρώτο τάγμα, που βρισκόταν στη Λέρο και τα άλλα νησιά. Δεν αναφέρονται οι αξιωματικοί των άλλων όπλων, οι γιατροί και οι ιερείς.

Ανάρτηση στο FB https://www.facebook.com/groups/835436900211565

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Σχολίασε
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια

Μπορείτε να είστε πρώτος που θα αφήσει ένα σχόλιο

Σχολίασε

Όλα τα σχόλια
Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις απαιτούμενες πληροφορίες (*). Βασικός κώδικας HTML επιτρέπεται.